Leren en studeren

Visie nr. 32 - Vrijdag 25 november 2011

In het onderwijs brengen we voortdurend boodschappen over. Mondeling en schriftelijk. Met die schriftelijke boodschappen loopt het soms minder vlot:

• te moeilijke woorden
• te lange woorden
• te lange zinnen
• te lange alinea's
• te veel passieve woorden
• te veel afkortingen

Nochtans kun je minstens 95% van jouw boodschap in eenvoudige taal brengen. Ook dat is werken aan gelijke onderwijskansen. Dit hoeft echt geen moeite te kosten. In de meeste tekstverwerkers zit er een instrumentje dat je daarvoor kunt gebruiken. Microsoft Word kan je de statistieken geven per tekst. WordPerfect berekent in sommige versies zelfs een soort leesbaarheidsindex.

Daarom daag ik jullie uit. Oefen bij elke tekst die je schrijft op de volgende punten:

• Zeg het eenvoudig als het eenvoudig kan. Gebruik bijvoorbeeld geen woorden uit een andere taal. Ook al vind je ze terug in de laatste editie van de Dikke Van Dale.
• Schrijf korte alinea's.
• Schrijf zinnen van gemiddeld 10 korte woorden.
• Gebruik geen passieve taal.
• Gebruik geen afkortingen.

Vanaf nu zul je op al mijn boekbesprekingen de statistieken van Microsoft Word 2007 terugvinden. Ga daarvoor naar de tekst die verborgen zit onder het icoontje om de bespreking af te drukken.

Leerlingen uit kansarme gezinnen hebben het om veel redenen niet gemakkelijk in ons onderwijs. Om dit te kunnen begrijpen, moet je inzicht hebben in de mechanismen die daarbij spelen. Er, zijn boeken en organisaties genoeg die je daar kunnen bij helpen. Maar het kan eenvoudiger. Door mensen die leven in kansarmoede zelf aan het woord te laten. Met het boek van Lieven De Pril en Guy Didelez, Ik ben iemand/niemand dat uitgegeven werd bij Manteau, is dit maar een kleine stap. Of zoals je op de achterflap van het boek kunt lezen:

Ik ben iemand/niemand is het unieke en waargebeurde verhaal van Emilie en haar gezin. Zij slaagt erin om alles, van bij haar geboorte tot vandaag, nu ze eenendertig is, neer te laten schrijven in een roman over haar leven. Ze heeft het over haar turbulente schoolcarrière, haar wilde uitgaansperiode en over haar liefde. Maar vooral vertelt ze over een leven in armoede in onze welvaartsmaatschappij.

Bij dit boek hoort de website http://www.ikbeniemandniemand.be. Twee rubrieken bevatten heel wat interessante informatie voor hulpverleners. In de rubriek Leven in armoede vind je achtergrondteksten over generatiearmoede:

• De buitenkant van armoede.
• De binnenkant van armoede.
• De kracht van mensen in armoede.
• Uitdagingen.
• Cijfers over armoede.

De rubriek Vorming bevat dan weer vormings- en verwerkingsmethodieken. De tekst Omgaan met (kans)armoede op de middelbare school dient zeker en vast door iedereen uit het onderwijs gelezen te worden. 

Een 'brede school' is gericht op de brede ontwikkeling van de haar toevertrouwde leerlingen door het scheppen en/of ondersteunen van een brede leer- en leefomgeving waarbinnen kinderen en jongeren een brede waaier aan leer- en leefervaringen lunnen opdoen. Om dit doel te bereiken wordt er een breed netwerk opgezet tussen organisaties en overheden uit de verschillende sectoren die samen het leren en leven van kinderen en jongeren mee vormgeven en ondersteunen. Een brede school kan alleen groeien en het verschil maken wanneer er sprake is van diversiteit, verbindingen en participatie zowel op het vlak van de ontwikkeling van kinderen en jongeren, als in de leer- en leefomgeving en binnen het netwerk.

Deze definitie vinden we terug op de website Brede school in Vlaanderen en Brussel. Deze website werd trouwens gemaakt door het Vlaamse Ministerie van Onderwijs en Vorming. Behalve deze definitie vind je er ook nog de visietekst en het referentiekader onder de rubriek visie. De beleidsaanbevelingen vormen een aparte rubriek. De teksten die je daar kunt nalezen zijn stuk voor stuk interessant.

De boeiendste rubriek is ongetwijfeld studiedagen en vormingen. Hier kun je de presentaties en teksten die op de verschillende conferenties gebruikt werden nalezen en van het Internet halen.

De Nederlandse uitgeverij Eenvoudig Communiceren wil mensen die slecht lezen meer bij de samenleving betrekken door hen passende informatie te bieden. Ze ontwikkelt al vijftien jaar boeken en kranten voor moeilijke lezers. Een greep uit hun aanbod:

• Geschiedenis, met onder andere een boek over het concentratiekamp Auschwitz.
• Kookboeken, met onder andere een multicultureel kookboek.
• Leeslicht-reeks, met boeken van bekende Nederlandse schrijvers.
• Misdadig, een reeks misdaadthrillers.
• Reality-reeks, een reeks boeken over thema's die aansluiten bij de leefwereld van jongeren.
• Schaduw-reeks, een reeks korte, spannende verhalen voor jongeren die geschreven werden door Britse thriller-schrijvers en vertaald werden in het Nederlands.
• De school is van ons, met momenteel een lesboek Sociale Vaardigheden voor het beroepsonderwijs.
• Vlaamse Reuzen-reeks, met verhalenbundels van Kristien Hemmerechts en Herman Brusselsmans.
• Wereldverhalen, een reeks met klassiekers uit de wereldliteratuur.

Voor al deze uitgaven houdt de uitgeverij zich aan haar eigen Richtlijnen Eenvoudig Communiceren. Deze richtlijnen beperken zich niet enkel tot de tekst. Ook de opmaak wordt hierbij betrokken.

De uitgeverij heeft ook een reeks boeken die mensen uit de basiseducatie zeker zal interesseren. De reeks Op het werk behandelt thema's zoals:

• Hygiëne op het werk. Hoe doe je dat?
• Seksuele intimidatie op het werk.
• Pesten op het werk.

De moeite van het bezoeken meer dan waard.

School+ Platform voor een school zonder uitsluiting is een gemeenschappelijk initiatief van Cera, Porticus, de Stichting Koningin Fabiola en het Hoger Instituut voor de Arbeid in samenwerking met nog een hele reeks andere partners. Het platform heeft als doelgroep alle Belgische scholen die zich willen inzetten voor een meer effectief onderwijs aan sociaal achtergestelde groepen en hun partners, waaronder de centra voor leerlingenbegeleiding. De website bevat informatie die hen daarbij wil ondersteunen:

• een handleiding voor vernieuwende projecten;
• een gegevensbank met achtergrondliteratuur, voorbeelden van een goede praktijk en lesmateriaal;
• een gericht aanbod van vormings- en ontmoetingsdagen;
• de mogelijkheid tot het vragen van specifiek advies;
• een verzameling nuttige webadressen.

In de materialenbank van het Interactum-project Gelijke Onderwijskansen kan je heel wat informatie vinden over dit onderwerp. Interactum is een samenwerkingsverband tussen de volgende vrije hogescholen:

• Katholieke Hogeschool Kempen
• Katholieke Hogeschool Limburg
• Karel de Grote Hogeschool
• Hogeschool-Universiteit Brussel
• Katholieke Hogeschool Brugge-Oostende

Deze hogescholen willen bewust de gelijke kansen in het onderwijs hoog in het vaandel dragen. Eén van de gezamenlijke nascholingsprojecten van de respectievelijke departementen lerarenopleiding betrof (in 2002-2003) het "Werken aan gelijke onderwijskansen: met élk van onze leerlingen naar de eindstreep". Het Hoger Instituut Voor de Arbeid (HIVA) werkte mee aan het kernprogramma en ontwierp deze materialendatabank ter ondersteuning van de nascholingen. Het projectteam besliste nadien om deze materialenbank open te stellen voor alle geïnteresseerden.

Het materiaal is bedoeld voor vorming van professionelen uit de nederlandstalige onderwijswereld m.b.t. kansarmoede en gelijkekansenbeleid in het onderwijs. Het gaat niet om een internationale wetenschappelijke bibliografie.

Het Steunpunt Gelijke Onderwijskansen is in 2005 ontstaan vanuit de integratie van het Leuvense Steunpunt NT2 (nu het Centrum voor Taal & Onderwijs), het Gentse Steunpunt ICO (nu het Steunpunt Diversiteit & Leren) en het Leuvense Centrum voor Ervaringsgericht Onderwijs. Zij kregen als opdracht om hun krachten te bundelen om het ondersteuningsaanbod voor de Vlaamse GOK-scholen nog coherenter en sterker te maken.

Op de website (die ik in 2005 al een eerste keer besprak op deze weblog) kun je intussen zien wat deze bundeling van krachten heeft opgeleverd. Naast de noodzakelijke achtergrondinformatie over de gelijke onderwijskansen in Vlaanderen (beleid, wetgeving, ...) krijg je een grondig overzicht van het aanbod, gerubriceerd volgens de verschillende onderwijsniveaus (kleuter, lager, secundair, hoger) en het NT2-onderwijs voor volwassenen. Per rubriek krijg je materialen aangereikt zoals lessen, kijkwijzers, evaluatie-instrumenten en dergelijke meer, maar eveneens heel wat niveauspecifieke informatie zoals verwijzingen naar onder meer boeken en artikels, nascholingsmogelijkheden en onderzoeksgegevens. De website is actueler dan ooit.