2012.10.27

Over de fundamentele ongelijkheid van de gelijke onderwijskansen

Ik beloofde het mijn lezers op http://www.facebook.com/lieven.coppens. Ik zou vanaf dit schooljaar niet langer op de barricades gaan staan, maar er voor. Bepaalde gebeurtenissen in het Vlaamse onderwijs zorgen er voor dat ik daar vroeger dan verwacht mee begin.

Het onderwijs in Vlaanderen heet kosteloos te zijn. Ten minste het door de overheid gesubsidieerde onderwijs. Als het om gelijke onderwijskansen gaat, dan zullen deze scholen het de afgelopen maanden geweten hebben. Zij werden door de inspectie naar aanleiding van de doorlichting bij momenten snoeihard aangepakt en afgerekend op hun onderwijskansenbeleid. Terecht of onterecht, dat laat ik in het midden. Privéscholen lijken hieraan te ontsnappen. Zij kunnen zich zonder meer richten op de Y.A.R.V.I.S.(Young, Attractive, Rich, Verbal, Intelligent, Social)-kinderen en hun ouders. Welke uitleg ze er ook voor verzinnen, het jaargeld dat ze vragen bewijst dat ze heel wat kinderen uitsluiten. De discriminatie springt hier uit als vanzelf: Ik geef enkele voorbeelden:

  • School in Berchem: € 15.000,-
  • School in Kessel-Lo: € 9.200,- Verminderde inschrijvingsprijs: € 7.900,-
  • School in Kraainem: € 13.000,- met beurs: € 5.000,-
  • School in Oostduinkerke en Brasschaat: € 28.881,- zonder internaat, € 31,477 met internaat

Iedereen kan voor zichzelf berekenen hoeveel maandsalarissen hierin volledig opgaan: voor de meeste tweeverdieners is dit, zelfs met een beurs, financieel nagenoeg onhaalbaar. Voor gezinnen met één maandsalaris is dit volkomen onhaalbaar.

Daarenboven hanteren sommige van deze scholen zelfs openlijk een aantal uitsluitingscriteria. Ik plukte er enkele van hun websites:

  • 'Leerlingen met ernstige gedragsstoornissen worden niet aanvaard'
  • 'Leerlingen met mildere gedragsmoeilijkheden worden voorwaardelijk ingeschreven'

Zowel de kostprijs als deze uitsluitingscriteria gaan lijnrecht in tegen het VN-verdrag inzake de integratie van personen met een handicap als tegen het principe van de gelijke onderwijskansen.

Nog erger wordt het als het departement onderwijs (onder andere de onderwijsinspectie) openlijk, zonder enige vorm van schaamte, met deze scholen gaat samenwerken en hen erkent of als de leden van de Onderwijscommissie van het Vlaamse Parlement ten gunste van dergelijke scholen bij de minister gaan pleiten.

De hieronder afgebeelde krantenartikels (klik er op om ze te vergroten) tonen aan dat je toch een speciale school voor 'speciale' leerlingen kunt zijn, zonder een hoog inschrijvingsgeld en zonder zich buiten het reguliere onderwijssysteem te plaatsen:

veel vreemde talen voor wereldburgers in de dopwiskunde leren met de lijnen van mondriaan.pngPrivéscholen pakken graag uit met hun hoge slaagkansen. Dat is logisch: zo kunnen ze hun bestaan legitimeren. Helaas lijkt dit meer en meer op een apologetiek, in de meest negatieve zin van het woord. Door het inbouwen van bepaalde beperkende maatregelen, zowel financieel als pedagogisch, voorkom je voor een zeer groot deel dat leerlingen die omwille van een aantal persoonlijke en/of contextfactoren (waarvoor zij noch hun ouders vrijwillig gekozen hebben) minder kans hebben op leer- en schoolsucces, instromen in jouw school, waardoor je dan inderdaad kunt gaan pronken met jouw grotere slaagkansen.

Ronduit ergerlijk, zoniet populistisch, wordt het als je op bepaalde websites dan uitspraken leest zoals:

Een analyse van wie er juist komt, legt tegelijk de achillespezen bloot van het klassiek onderwijs. En die zijn:

  • Een onvoldoende snel en vooral adequaat ingrijpen op niveau van lager onderwijs bij leerstoornissen. Met adequaat wordt ook bedoeld : niet onmiddellijk naar het type-8 onderwijs, waar hét grote probleem niet in de theorie ligt, maar wel in de praktijk. Concreet raken nauwelijks 5 % van de schoolverlaters uit type-8 nog in een TSO of ASO, om de simpele reden dat slechts het niveau eind vierde leerjaar behaald werd. Wie het tegengestelde beweert, zegt de waarheid niet. Dus is ofwel de instroom verkeerd, nl. geen leergestoorden die normaal intelligent zijn, zoals de theorie zegt, maar wel randintelligenten, die feitelijk in type-1 thuishoren. Ofwel houdt men de leerlingen op een kunstmatig laag pitje onder het mom : ze moeten vooral grààg naar school komen. Wat tijdelijk waar is, maar zich in de puberteit wreekt.
  • Onvoldoende snel en kwalitatief reageren van vele huidige CLB-centra. Vooral in de periferie is onvoldoende kwaliteit aanwezig om op een gespecialiseerde wijze een specifieke leerstoornis te onderkennen en door te verwijzen. Dat daarbij een privé-school, ook al is die dan officieel erkend, nog altijd niet als een valabel alternatief aanzien wordt, komt hier dan nog niet ter sprake. Ook testen de CLB-centra de kinderen veel te laat. De verhalen van kinderen die aangemeld worden, doch slechts maanden later kunnen op het programma gezet worden , zijn legio. Een betere samenwerking met leerkrachten, toch de eerste observatoren van een leerstoornis, is hier noodzakelijk, en gebeurt onvoldoende.
  • Onvoldoende vertrouwd zijn van leerkrachten met nieuwe technieken en vooral van leerstoornissen. Het is uitermate bedroevend hoe weinig geweten is van met name dyslexie, ondanks de grote inspanningen geleverd op beleidsvlak. Er ligt een reuzegroot gat tussen de aanwezige theoretische kennis aan de universiteiten en wat onderwezen wordt aan onze normaalscholen.
  • Terwijl in lagere scholen, door individuele contacten, remedial teachers en logopedisten, de situatie nog redelijk is voor de leerbemoeilijkten, is het op secundair onderwijs helemaal huilen met de pet op. Het fameuze ABC-attesteringssysteem maakt dat al zeer snel, soms tijdelijk, middelmatige ( is niet : slechte ) leerlingen naar makkelijke richtingen worden gecatapulteerd. Wij gaan er echter vanuit dat het zeer karaktervormend is, belangrijk voor de toekomst dus, dat je leert werken en dit niet alleen met een bepaalde techniek, doch ook met een bepaalde discipline. Een alternatief is wellicht echter moeilijk, zolang men op niveau secundair onderwijs onvoldoende wenst tegemoet te komen aan intelligente leergestoorden.

Voor zover ik weet, maakt het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap geen onderscheid tussen gesubsidieerde en niet-gesubisidieerde privéscholen.

Ik was blij én tegelijkertijd verwonderd in de laatste nieuwsbrief van LetOp het volgende bericht te vinden:

wat te doen als de school redelijke aanpassingen weigert

Er dringen zich inderdaad een aantal acties op. Hopelijk zullen de in dit document vermelde acties ook gevoerd worden om het ondemocratische karakter van de privé-scholen (let wel: zij kunnen daar niets aan doen. Ik ben me er terdege van bewust dat zij daar omwille van het Vlaamse onderwijsbeleid op een bepaalde manier toe 'verplicht' worden) aan te klagen en voor goed te regelen. Ik som er enkele op:

  • Op het niveau van de Vlaamse overheid moeten zowel de minister, de onderwijsinspectie als de Vlaamse parlementaire onderwijscommissie elke schijn van belangenvermenging met één of meerdere privéscholen vermijden. Daarbij moet het hun onverschillig zijn of deze privéscholen kunnen beroep doen op een zorgvuldig samengestelde lobby of één of ander koningskind in hun populatie.
  • Het verdrag inzake de rechten van personen met een handicap moet verplichtend gemaakt worden voor zowel de gesubsidieerde als de niet-gesubisideerde scholen. Dit betekent dat er een regelgeving in het leven moet worden geroepen die de vrijheid van schoolkeuze, het inschrijvingsrecht en de draagkrachtafweging en de consequenties daarvan verplichtend maakt voor iedereen die in Vlaanderen onderwijs verschaft, gesubsidieerd of niet.
  • De Vlaamse overheid moet de moed hebben om het jaargeld dat privé-scholen vragen aan ouders op een democratisch, t.t.z. voor ieder gezin, voor iedere ouder haalbaar niveau te plafonneren.
  • De leeropbrengst van privéscholen moet voor elke school op dezelfde, officiële manier worden vastgesteld. aangezien zij niet vallen onder de onderwijsinspectie, moet hen, zonder uitzondering, opgelegd worden dat hun leerlingen geëvalueerd worden via de Centrale examencommissie. Dit kan hun betrouwbaarheid en uitstraling trouwens alleen maar ten goede komen.
  • Er moet door de overheid duidelijk op worden toegezien dat er in de vzw's achter de privéscholen geen mensen zetelen die rechtstreeks of onrechtstreeks het Vlaamse onderwijsbeleid kunnen beïnvloeden. Hier is nog veel werk aan de winkel.

14:47 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: discriminatie, inschrijvingsrecht, gok, onderwijsbeleid, onderwijskansen, vn-verdrag | |

2010.04.10

Eenvoudig een boodschap overbrengen

In het onderwijs brengen we voortdurend boodschappen over. Mondeling en schriftelijk. Met die schriftelijke boodschappen loopt het soms minder vlot:

  • te moeilijke woorden
  • te lange woorden
  • te lange zinnen
  • te lange alinea's
  • te veel passieve woorden
  • te veel afkortingen

Nochtans kun je minstens 95% van jouw boodschap in eenvoudige taal brengen. Ook dat is werken aan gelijke onderwijskansen. Dit hoeft echt geen moeite te kosten. In de meeste tekstverwerkers zit er een instrumentje dat je daarvoor kunt gebruiken. Microsoft Word kan je de statistieken geven per tekst. WordPerfect berekent in sommige versies zelfs een soort leesbaarheidsindex.

tekststatistieken

Daarom daag ik jullie uit. Oefen bij elke tekst die je schrijft op de volgende punten:

  • Zeg het eenvoudig als het eenvoudig kan. Gebruik bijvoorbeeld geen woorden uit een andere taal. Ook al vind je ze terug in de laatste editie van de Dikke Van Dale.
  • Schrijf korte alinea's.
  • Schrijf zinnen van gemiddeld 10 korte woorden.
  • Gebruik geen passieve taal.
  • Gebruik geen afkortingen.

Vanaf nu zul je op al mijn boekbesprekingen de statistieken van Microsoft Word 2007 terugvinden. Ga daarvoor naar de tekst die verborgen zit onder het icoontje om de bespreking af te drukken.

16:57 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: communiceren, gok, onderwijskansen, moeilijke lezers, eenvoudig communiceren | |

2010.01.10

Onderwijs en kansarmoede. Of is het omgekeerd?

ik ben iemand - niemandLeerlingen uit kansarme gezinnen hebben het om veel redenen niet gemakkelijk in ons onderwijs. Om dit te kunnen begrijpen, moet je inzicht hebben in de mechanismen die daarbij spelen. Er, zijn boeken en organisaties genoeg die je daar kunnen bij helpen. Maar het kan eenvoudiger. Door mensen die leven in kansarmoede zelf aan het woord te laten. Met het boek van Lieven De Pril en Guy Didelez, Ik ben iemand/niemand dat uitgegeven werd bij Manteau, is dit maar een kleine stap. Of zoals je op de achterflap van het boek kunt lezen:

Ik ben iemand/niemand is het unieke en waargebeurde verhaal van Emilie en haar gezin. Zij slaagt erin om alles, van bij haar geboorte tot vandaag, nu ze eenendertig is, neer te laten schrijven in een roman over haar leven. Ze heeft het over haar turbulente schoolcarrière, haar wilde uitgaansperiode en over haar liefde. Maar vooral vertelt ze over een leven in armoede in onze welvaartsmaatschappij.

Bij dit boek hoort de website http://www.ikbeniemandniemand.be. Twee rubrieken bevatten heel wat interessante informatie voor hulpverleners. In de rubriek Leven in armoede vind je achtergrondteksten over generatiearmoede:

  • De buitenkant van armoede.
  • De binnenkant van armoede.
  • De kracht van mensen in armoede.
  • Uitdagingen.
  • Cijfers over armoede.

De rubriek Vorming bevat dan weer vormings- en verwerkingsmethodieken. De tekst Omgaan met (kans)armoede op de middelbare school dient zeker en vast door iedereen uit het onderwijs gelezen te worden. 

15:33 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kansarmoede, gok, onderwijskansen, participatie, generatiearmoede | |

2009.11.06

Brede school

brede school in vlaanderen en brusselEen 'brede school' is gericht op de brede ontwikkeling van de haar toevertrouwde leerlingen door het scheppen en/of ondersteunen van een brede leer- en leefomgeving waarbinnen kinderen en jongeren een brede waaier aan leer- en leefervaringen lunnen opdoen. Om dit doel te bereiken wordt er een breed netwerk opgezet tussen organisaties en overheden uit de verschillende sectoren die samen het leren en leven van kinderen en jongeren mee vormgeven en ondersteunen. Een brede school kan alleen groeien en het verschil maken wanneer er sprake is van diversiteit, verbindingen en participatie zowel op het vlak van de ontwikkeling van kinderen en jongeren, als in de leer- en leefomgeving en binnen het netwerk.

Deze definitie vinden we terug op de website Brede school in Vlaanderen en Brussel. Deze website werd trouwens gemaakt door het Vlaamse Ministerie van Onderwijs en Vorming. Behalve deze definitie vind je er ook nog de visietekst en het referentiekader onder de rubriek visie. De beleidsaanbevelingen vormen een aparte rubriek. De teksten die je daar kunt nalezen zijn stuk voor stuk interessant.

De boeiendste rubriek is ongetwijfeld studiedagen en vormingen. Hier kun je de presentaties en teksten die op de verschillende conferenties gebruikt werden nalezen en van het Internet halen.

18:40 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: diversiteit, gok, onderwijskansen, participatie, brede school | |

2009.10.03

Eenvoudig communiceren

eenvoudig communiceren

De Nederlandse uitgeverij Eenvoudig Communiceren wil mensen die slecht lezen meer bij de samenleving betrekken door hen passende informatie te bieden. Ze ontwikkelt al vijftien jaar boeken en kranten voor moeilijke lezers. Een greep uit hun aanbod:

  • Geschiedenis, met onder andere een boek over het concentratiekamp Auschwitz.
  • Kookboeken, met onder andere een multicultureel kookboek.
  • Leeslicht-reeks, met boeken van bekende Nederlandse schrijvers.
  • Misdadig, een reeks misdaadthrillers.
  • Reality-reeks, een reeks boeken over thema's die aansluiten bij de leefwereld van jongeren.
  • Schaduw-reeks, een reeks korte, spannende verhalen voor jongeren die geschreven werden door Britse thriller-schrijvers en vertaald werden in het Nederlands.
  • De school is van ons, met momenteel een lesboek Sociale Vaardigheden voor het beroepsonderwijs.
  • Vlaamse Reuzen-reeks, met verhalenbundels van Kristien Hemmerechts en Herman Brusselsmans.
  • Wereldverhalen, een reeks met klassiekers uit de wereldliteratuur.

Voor al deze uitgaven houdt de uitgeverij zich aan haar eigen Richtlijnen Eenvoudig Communiceren. Deze richtlijnen beperken zich niet enkel tot de tekst. Ook de opmaak wordt hierbij betrokken.

De uitgeverij heeft ook een reeks boeken die mensen uit de basiseducatie zeker zal interesseren. De reeks Op het werk behandelt thema's zoals:

  • Hygiëne op het werk. Hoe doe je dat?
  • Seksuele intimidatie op het werk.
  • Pesten op het werk.

De moeite van het bezoeken meer dan waard.

21:04 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: basiseducatie, communiceren, gok, volwassenenonderwijs, onderwijskansen, moeilijke lezers, eenvoudig communiceren | |

2009.09.26

School+ Platform voor een school zonder uitsluiting

school+ platform voor een school zonder uitsluitingSchool+ Platform voor een school zonder uitsluiting is een gemeenschappelijk initiatief van Cera, Porticus, de Stichting Koningin Fabiola en het Hoger Instituut voor de Arbeid in samenwerking met nog een hele reeks andere partners. Het platform heeft als doelgroep alle Belgische scholen die zich willen inzetten voor een meer effectief onderwijs aan sociaal achtergestelde groepen en hun partners, waaronder de centra voor leerlingenbegeleiding. De website bevat informatie die hen daarbij wil ondersteunen:

23:24 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: zorg, gok, inclusie, zorgbeleid, onderwijskansen | |

2009.09.20

Databank Interactum-project Gelijke Onderwijskansen

hiva - materialenbank interactum-projectIn de materialenbank van het Interactum-project Gelijke Onderwijskansen kan je heel wat informatie vinden over dit onderwerp. Interactum is een samenwerkingsverband tussen de volgende vrije hogescholen:

Deze hogescholen willen bewust de gelijke kansen in het onderwijs hoog in het vaandel dragen. Eén van de gezamenlijke nascholingsprojecten van de respectievelijke departementen lerarenopleiding betrof (in 2002-2003) het "Werken aan gelijke onderwijskansen: met élk van onze leerlingen naar de eindstreep". Het Hoger Instituut Voor de Arbeid (HIVA) werkte mee aan het kernprogramma en ontwierp deze materialendatabank ter ondersteuning van de nascholingen. Het projectteam besliste nadien om deze materialenbank open te stellen voor alle geïnteresseerden.

Het materiaal is bedoeld voor vorming van professionelen uit de nederlandstalige onderwijswereld m.b.t. kansarmoede en gelijkekansenbeleid in het onderwijs. Het gaat niet om een internationale wetenschappelijke bibliografie.

00:43 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: zorg, gok, zorgbeleid, onderwijskansen | |

2007.12.23

Opnieuw in de kijker: Steunpunt GOK

steunpunt gokHet Steunpunt Gelijke Onderwijskansen is in 2005 ontstaan vanuit de integratie van het Leuvense Steunpunt NT2 (nu het Centrum voor Taal & Onderwijs), het Gentse Steunpunt ICO (nu het Steunpunt Diversiteit & Leren) en het Leuvense Centrum voor Ervaringsgericht Onderwijs. Zij kregen als opdracht om hun krachten te bundelen om het ondersteuningsaanbod voor de Vlaamse GOK-scholen nog coherenter en sterker te maken.

Op de website (die ik in 2005 al een eerste keer besprak op deze weblog) kun je intussen zien wat deze bundeling van krachten heeft opgeleverd. Naast de noodzakelijke achtergrondinformatie over de gelijke onderwijskansen in Vlaanderen (beleid, wetgeving, ...) krijg je een grondig overzicht van het aanbod, gerubriceerd volgens de verschillende onderwijsniveaus (kleuter, lager, secundair, hoger) en het NT2-onderwijs voor volwassenen. Per rubriek krijg je materialen aangereikt zoals lessen, kijkwijzers, evaluatie-instrumenten en dergelijke meer, maar eveneens heel wat niveauspecifieke informatie zoals verwijzingen naar onder meer boeken en artikels, nascholingsmogelijkheden en onderzoeksgegevens. De website is actueler dan ooit. 

17:35 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: leerzorg, zorgbeleid, gok, onderwijskansen, zorg | |