Onderwijs in Vlaanderen. Eerste weblog bij de "Nieuwsbrief Leren" van Lieven Coppens. Deze blog is een getuige van mijn eigen leerproces over het leren. Ter voorbereiding van mijn Nieuwsbrief Leren ben ik immers voortdurend op zoek naar nieuwe informatie die ik probeer te integreren. In die zin kan je deze korte berichten zien als een soort portfolio van mijn zoektocht naar het "Nieuwe Leren". Eerste weblog bij de "Nieuwsbrief Leren" van Lieven Coppens.
24-01-2010
Leer- en gedragsproblemen
Op http://leerproblemen-en-gedragsproblemen.nl vind je heel wat nuttige verwijzingen naar andere websites over leer- en gedragsproblemen. Deze website is een initiatief van de Nederlandse hulpverleningsorganisatie Molendrift. Deze organisatie heeft een jarenlange ervaring op het gebied van leer- en gedragsproblemen. De website biedt een overzicht van websites met kwalitatief goede informatie over leer- en gedragsproblemen. Trouwe lezers van deze blog zullen heel veel van de aangehaalde websites zeker herkennen.
Onlangs ontdekte ik deze website waar je heel wat nuttige informatie kunt vinden over AD(H)D. ADDitude is een Amerikaans tijdschrift dat AD(H)D en leerstoornissen als thema heeft. De kwaliteit van de artikels wordt bewaakt door een wetenschappelijk panel. Onzin zul je er dus niet direct op vinden. De website bij dit tijdschrift vertrekt vanuit 5 grote rubrieken.
In de rubriek Adult ADHD vind je heel wat informatie over aandachtsstoornissen bij volwassenen. Je krijgt er ondere andere tips en adviezen in verband met tijdsgebruik, carrièreplanning, organisatie en het omgaan met de eigen 'symptomen'.
De rubriek Parenting ADHD Children bevat adviezen voor ouders in verband met belonen en straffen, sociale problemen en gedragsproblemen bij hun kinderen. Ze krijgen ook tips om het leven van hun kind te helpen organiseren.
ADHD Treatment staat in het teken van de behandeling van AD(H)D. Zowel de medische als niet-medische therapieën krijgen hier een plaats. Deze rubriek is in het bijzonder interessant omdat je van bepaalde therapieën, bijvoorbeeld de theorie van de Omega 3-vetzuren, snel de oorsprong kunt achterhalen.
De rubriek School & Learning Disabilities bevat dan weer informatie die gericht is op ouders van schoolgaande kinderen met AD(H)D en leerkrachten. Ook in deze rubriek gaat er heel wat aandacht naar het zich organiseren. Verder vind je er heel wat maatregelen die bij ons onder de sticordimaatregelen zouden vallen. Toch maar even nakijken dus.
Algemene informatie over AD(H)D vind je tenslotte in de rubriek About ADHD. Maar er is meer. Klik ook eens op de link ADHD printables die je overal op de website tegenkomt. Je kunt dan een heleboel praktische fiches met tips en adviezen gratis van het Internet halen. Deze tips en adviezen verschenen eerder in het gedrukte tijdschrift. Doen!
De Nederlandse website Neurokids wil de werking van de hersenen op een begrijpelijke én leuke manier uitleggen aan kinderen en volwassenen. Ze is een initiatief van Sarita Dev en Maurits Kelder en geïnspireerd op de Amerikaanse website Neuroscience for Kids.
Onder de rubriek Verken tref je de meer theoretische informatie aan over de werking van de hersenen. Korte heldere teksten met overzichtelijke en duidelijke tekeningen en afbeeldingen geven uitleg over:
de hersenen en het zenuwstelsel
de neuronen
de verschillende zintuigen
leren en geheugen
In de rubriek Speel wordt de theorie aan de hand van spelletjes nog eens verduidelijkt. Bij elk spel is er een verwijzing naar de theorie. Nog mooier wordt het in de rubriek Experimenteer. Hier staan 15 experimenten beschreven die kinderen zelf kunnen uitvoeren. Daarbij wordt telkens beschreven wat er in de hersenen gebeurt.
Een website die je kunt gebruiken om aan kinderen met leer- en ontwikkelingsproblemen (en hun ouders) uit te leggen wat er fout gaat in de hersenen. Voor hoogbegaafde leerlingen kan het verwerken van deze website een uitdaging zijn op hun niveau die ze graag aangaan.
Schrijven voor personen met dyslexie: 73 richtlijnen
De Nederlandse stichting Dedicon is gespecialiseerd in het maken van alternatieve leesvormen die aantrekkelijk zijn voor de gebruikers. In 2007 werkte de stichting het project Richtlijnen dyslexie uit met de steun van de Nederlandse Stichting Dyslexiefonds en het Nederlandse Revalidatiefonds.
De 73 richtlijnen die in het kader van dit project opgelijst werden, vind je terug op de website www.goedtelezen.nl. Deze richtlijnen hebben betrekking op verschillende aspecten, te weten:
papier
indeling
opmaak bladspiegel
opmaak lettertype
opmaak illustraties en kleur
samenhang tussen studiemateriaal
taal en tekst
digitaal materiaal - navigatie
digitaal materiaal - opmaak en toepassingen
Om deze lijst met tips nog toegankelijker te maken, heeft men ze voorzien van ingangen voor specifieke beroepsgroepen:
Nederlandse Vereniging tot Ontwikkeling van het Reken-wiskundeonderwijs
NVORWO staat voor Nederlandse Vereniging tot Ontwikkeling van het Reken/Wiskunde Onderwijs. Het is een algemene en onafhankelijke vakvereniging die het reken- en wiskundeonderwijs aan leerlingen van 6 tot 14 jaar wil bevorderen. Deze vereniging biedt onderdak aan mensen met verschillende achtergronden en opvattingen: aan theoretici en practici, aan ontwikkelaars en begeleiders en vooral ook aan leerkrachten uit het basis- en voortgezet onderwijs.
Deze vereniging geeft twee tijdschriften uit, Panama-Posten het meer bekende Volgens Bartjens. Een aantal rubrieken op hun website (inhoudelijk de meest interessante) zijn dan ook voorbehouden voor de lezers van Volgens Bartjens en leden van de vereniging zelf.
De vereniging is ook bekend door de uitgave van het boek Dyscalculie in discussie. Dit boek bevat artikels over dyscalculie die geschreven werden door Vlaamse en Nederlandse leden van een expertgroep ad hoc die door de vereniging werd opgericht. Het werd uitgegeven bij Van Gorcum.
Geïnteresseerden kunnen zich inschrijven op de digitale nieuwsbrief en worden dan op de hoogte gehouden over de ontwikkelingen op het vlak van het reken- en wiskunde onderwijs.
De ontwikkeling van kinderen en jongeren nader bekeken
Het Child Development Institute doet onderzoek naar en wil ouders informeren over de verschillende stoornissen die bij kinderen en jongeren kunnen voorkomen. Hun werkdomein kun je voor een deel al aflezen uit de thema's van de informatiegidsen voor ouders die ze tot nu toe hebben opgesteld. Het zijn:
AD(H)D
Aspergersyndroom
Angststoornis
Autismespectrumstoornis
Bedwateren
Bipolaire stoornis
Communicatiestoornis
Depressie
Dyslexie
Fragiel X syndroom
Leerstoornis
Obsessief-Compulsieve stoornis (dwangstoornis)
Verlegenheid
Tourette-syndroom
Daarnaast willen ze diezelfde ouders ook informeren over een gezonde psychosociale ontwikkeling bij kinderen en jongeren en deze ook bevorderen. Maar er is meer, veel meer...
Onder de rubriek Development tref je uitgebreide informatie aan over de verschillende ontwikkelingsfasen en de ontwikkelingsdomeinen maar ook over heel specifieke thema's zoals karakter, de invloed van de plaats in de geboorterij en het belang van spel. De rubriek Parenting gaat dieper in op de verschillende facetten van het ouderschap. Hier komen onder andere thema's aan bod zoals de modelfunctie van ouders, het gebruik van beloning en straf, een goede cimmunicatie tussen ouders en kinderen en het bevorderen van zelfwaarde bij kinderen en jongeren. De rubrieken Psychology en Learning gaan niet alleen dieper in op de verschillende mogelijke stoornissen maar ook op thema's zoals meervoudige intelligentie, hoogbegaafdheid en studiegewoonten. De thema's gezondheid en veiligheid vind je dan weer terug in de rubriek Health/Safety.
Verder vindt je op deze website tal van verwijzingen naar nuttige (onderzoeks)artikels en tal van concrete tips voor ouders.
Kinderen met speciale onderwijsnoden en de overgang naar het secundair onderwijs
Voor kinderen met speciale onderwijsnoden is de overgang naar het secundair onderwijs een nog grotere stap dan voor de andere kinderen. De Nederlandse website www.overgangpovo.nl is in het leven geroepen om scholen, kinderen en hun ouders daarbij te helpen. Geschreven voor de Nederlandse situatie, bevat deze website toch heel wat materiaal die ze voor Vlaanderen ook interessant maakt.
De website is uitgewerkt als een soort draaiboek met nuttige bijlagen, die de leerling al van in groep 7 (het vijfde leerjaar) voorbereidt op de overgang naar het secundair of voortgezet onderwijs. Ze richt zich op verschillende doelgroepen, waaronder de leerlingen met leer- en ontwikkelingsstoornis en de leerlingen die na het vijfde leerjaar (groep 7) de overstap maken naar het beroepssecundair onderwijs omdat ze al één of meerdere jaren in het basisonderwijs hebben overgezeten.
Voor de Vlaamse situatie zijn vooral de rubrieken ADHD, Dyslexie, Hoogbegaafdheid en Autismeinteressant. Hierin vindt je concrete teksten met heel specifieke tips en aanbevelingen om de overgang voor deze leerlingen zo vlot mogelijk te laten verlopen. De voorgestelde Kijkwijzer geeft voldoende materiaal en stof tot nadenken, ook voor het Vlaamse onderwijs.
De website van de Vlaamse Tourettevereniging is uitgegroeid tot een zeer informatieve website. Ze heeft zichzelf tot doel gesteld het syndroom van Gilles de la Tourette bekend te maken bij de overheid, artsen, het onderwijs en het grote publiek. Op deze manier wil ze een klimaat scheppen waar men het vanzelfsprekend vindt dat kinderen met het Tourettesyndroom faciliteiten krijgen in het onderwijs.
Onder de rubriek Tourette kun je heel wat algemene informatie over het syndroom terugvinden. Speciaal voor leerkrachten vind je er de brochure Kinderen met het syndroom van Gilles de la Tourettein het onderwijs. Daarnaast vind je in de rubriek Tourette+ informatie over andere stoornissen (bv. ADHD, dwangstoornissen, ...) die samen met het Tourettesyndroom voorkomen. De rubriek Documentatie bevat heel wat verwijzingen naar Nederlandstalige en anderstalige informatie en een overzicht van de eigen publicaties van de vereniging. In de rubriek Getuigenissen wordt het woord gegeven aan kinderen en volwassenen met het syndroom, maar ook ouders van kinderen met Tourette.
Wat er aan Tourette kan gedaan worden, lees je in de rubriek Behandelingen. Je krijgt er een woordje uitleg bij de verschillende mogelijke behandelingswijzen. In het onderdeeltje Omgaan met Tourette krijg je heel wat tips aangereikt om zonder enige vorm van medicatie met het Tourettesyndroom om te gaan. Deze rubriek reikt ook leerkrachten heel wat aanpakmogelijkheden aan.
Een Forum maakt het onderlinge contact mogelijk. Inschrijven is hiervoor wel noodzakelijk. Concrete informatie over de vereniging zelf vind je onder de rubriek Vereniging.
Tom Braams maakte op zijn website een hoekje vrij waar hij het op kinderniveau heeft over dyslexie. Deze informatie kan gebruikt worden om aan een kind uit het lager of secundair onderwijs uit te leggen wat dyslexie eigenlijk is (oorzaak, gevolgen, ...). Het kind zelf kan deze informatie ook gebruiken om een werkstuk te maken over dyslexie of om in een spreekbeurt te verwerken en aan de klasgenoten uit te leggen wat dyslexie nu eigenlijk is. Daarnaast geeft deze website ook heel wat nuttige tips over het leren met dyslexie en over dyscalculie. Kortom: de moeite van het bezoeken meer dan waard.
Dyslexie, een praktische gids voor school voortgezet onderwijs
Het Nederlandse Ministerie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen stelt al enkele jaren een brochure over dyslexie ter beschikking aan de scholen voor voortgezet (secundair) onderwijs. Deze brochure is zo goed dat ik ze graag opnieuw onder de aandacht breng.
Ze begint met een korte inleiding over het fenomeen dyslexie. Uitgangspunt is de definitie zoals deze door de Stichting Dyslexie Nederland gehanteerd wordt. In deze inleiding wordt verder kort ingegaan op het vroegtijdig onderkennen van leesproblemen, het stellen van de diagnose en de verdere begeleiding van de dyslecticus. Ze eindig met een korte beschouwing over de dyslexieverklaring.
Het tweede deel van de brochure gaat over dyslexie in het voortgezet (secundair) onderwijs, maar bevat heel wat informatie die ook bru!ikbaar is in de derde graad van het lager onderwijs. Volgende thema's komen onder andere aan bod:
kenmerken van dyslexie
problemen met automatiseren
moderne vreemde talen
verbale vaardigheden
exacte vakken
zaakvakken
natuur- en scheikunde
mogelijke gevolgen van dyslexie
concentratie
sociaal-emotionele ontwikkeling
taalontwikkeling
links/rechts onderscheid
tijdgevoel
Al deze aspecten worden aan de hand van concrete uitspraken of ervaringen van dyslectische jongeren toegelicht. Verder wordt er heel duidelijk aangegeven hoe de school de leerling met dyslexie kan helpen.
Wie de literatuur rond rekenproblemen en dyscalculie een beetje volgt, komt geregeld de naam David Geary tegen. David Geary is een cognitieve ontwikkelingspsycholoog die heel veel interesse heeft voor de ontwikkeling van het rekenen. Zo was hij hoofd van een team dat een langlopend onderzoek deed tussen 2002 en 2007 naar de genetische, neurobiologische, cognitieve, taalkundige, sociaal-culturele en instuctiefactoren die voor een normale of a-typische ontwikkeling van wiskunde en wetenschappen zorgen (zie hiervoor: http://mumathstudy.missouri.edu/index.shtml).
Via zijn website krijg je toegang tot een aantal van zijn recente artikels in verband met rekenen, wiskunde, rekenproblemen en dyscalculie. Ga daarvoor naar de rubriek Publications.
Prof. Annemie Desoete vestigde mijn aandacht op de website www.therapiespel.be. Deze website was een bachelorproef aan de Gentse Arteveldehogeschool in de richting logopedie en audiologie afstudeerrichting logopedie.
Deze website biedt een voortdurend groeiende inventaris van educatieve software en educatieve spelletjes in verband met lezen, spellen en rekenen die binnen een logopedische therapie - maar dus zeker ook binnen de zorgmomenten op een school - kunnen gebruikt worden. Per programma of spel wordt er naast de praktische gegevens (auteur, uitgever, uitgavejaar, eventuele prijs, website, ...) ook uitgebreid aandacht besteed aan een kwalitatieve beschrijving (foutenregistratie, spraakondersteuning, tempo instelbaar, geven van feedback, mogelijkheid tot zelfcontrole, ...). Elk programma of spel krijgt ook een globale beoordeling mee. Op het moment dat ik dit schrijf, omvat deze website al 808 programma's en spellen.
De website is snel en eenvoudig te doorzoeken: elk programma of spel krijgt immers aan aantal trefwoorden mee. Het aanklikken van een trefwoord heeft dan een lijst met soortgelijke programma's of spellen tot resultaat.
De website Twice Gifted is helemaal gewijd aan deze kinderen die wij tweemaal speciaal noemen: hoogbegaafde kinderen met een bijkomende problematiek. Op deze website gaat men eerst in op het fenomeen van de hoogbegaafdheid en de karakteristieken ervan bij mensen. Dit wordt aangevuld met een uitgebreide lijst van eigenschappen bij personen die tweemaal speciaal zijn.
Verder zijn er afzonderlijke rubrieken over:
hoogbegaafdheid met leerproblemen
de zogenaamde savants
het syndroom van Asperger
hoogbegaafdheid met een fysieke handicap
hoogbegaafdheid en depressie
Hierna volgen er een rubriek waarin bekende mensen worden opgevoerd die ook tweemaal speciaal waren en een uitgebreide bronnenlijst.
Waarom deze website vermelden terwijl het concept NLD onder vuur ligt? Waarom niet spreken over een Visueel-Ruimtelijke leerstoornis? Omdat het, alle visieteksten ten spijt, kinderen en ouders met dergelijke problemen worst zal wezen hoe het benoemd wordt: zij worden dagelijks weer met de neus op de feiten gedrukt.
Los van de discussie over de juiste naamgeving, vind je op de website van de Vlaamse NLD-vereniging heel wat nuttige informatie, vooral dan onder de vorm van achtergrondteksten, aandachtspunten en tips. Vooral de rubrieken info Nld en NLD en onderwijs zijn zeker relevant.
Geen spectaculaire website, wel het bezoeken waard.
Marisca Milikowski is psycholoog en richtte in Amsterdam de Rekencentrale op. De mensen kunnen er terecht voor onderzoek, hulp en advies in verband met rekenproblemen en dyscalculie.
Marisca Milikowski publiceert geregeld artikels in populaire en wetenschappelijke tijdschriften. Een groot aantal daarvan kun je op de website van de Rekencentrale terugvinden en gratis raadplegen. Ook haar doctoraatsthesis over de kennis die doorsnee mensen hebben van de getallen van 1 tot en met 100 is op de website te vinden.
De website www.handelingswijzer.nl is nog een zeer jonge website. Het is de bedoeling om via deze website handelingswijzers over het omgaan met problemen van allerlei aard uit te wisselen. Momenteel zijn er al een veertiental ter beschikking gesteld:
ADHD
Asperger-syndroom
Autisme
Cerebrale Parese
DCD
Dyscalculie
Dyslexie
Epilepsie
Foetaal Alcohool Syndroom
Niet Aangeboren Hersenletsel
NLD
Spierdystrofie
Spina bifida
Syndroom van Gilles de la Tourette
Wie zich inschrijft op deze website (gratis!) kan eigen materiaal en links aanbieden en heeft toegang tot het forum.
Deze website van J.H.Schieving geeft informatie op de maat van ouders over allerlei kinderneurologische aandoeningen. Onder de rubriek Ziektebeelden vind je een index met 22 thema's, waaronder bewegingsstoornissen, ontwikkelingsstoornissen en gedragsstoornissen. Door deze aan te klikken vind je telkens een verdere indeling. Via de rubriek Van A tot en met Z kan je de website rechtstreeks doorzoeken op een bepaald probleem, aandoening, syndroom, enz.
Deze website biedt zeer toegankelijke informatie die onmiddellijk bruikbaar is voor ouders of andere personen die beroepsmatig met een kind met een bepaald probleem in aanraking komen. Elke aandoening wordt op dezelfde manier beschreven in een soort van technische fiche: dezelfde rubrieken komen steeds terug:
een algemene beschrijving
eventuele alternatieve benamingen
de frequentie van voorkomen
de groep kinderen bij wie het voorkomt
de kenmerken en verschijningsvormen
de oorzaken
de diagnose
de behandelingsmogelijkheden
de kans dat broers en zussen dezelfde aandoening hebben
Wie deze informatie wil meenemen wordt verwend: alles is van de website te halen in de vorm van een PDF-document!
Onder de rubriekContact met ouders treffen ouders een forum aan waar ze hun ervaringen kunnen uitwisselen. Ze kunnen trouwens ook terecht in het gastenboek, waar de auteur van deze website zich duidelijk de moeite doet om op bepaalde vragen te reageren.
In Nederland ruimen meer en meer openbare bibliotheken extra ruimte in voor kinderen met een leesprobleem. Deze ruimte wordt een makkelijk lezen plein genoemd. Op deze plaats worden de boeken zo gepresenteerd dat de voorkant zichtbaar is. Hierdoor kunnen kinderen met een leesprobleem gemakkelijker, want op zicht, beoordelen of ze een boek leuk vinden en hoeven ze de titel op de rug van het boek niet te lezen. Er is ook heel wat informatie te vinden (boeken, video's, dvd's, cd-roms, ...) die ze kunnen gebruiken bij het voorbereiden van spreekbeurten en maken van werkstukken. Centraal staat ook het leesplezier. Met een makkelijk lezen plein willen de openbare bibliotheken kinderen aan het lezen brengen.
Bij dit initiatief hoort de website http://www.makkelijklezenplein.nl/. Deze kun je vanuit verschillende invalshoeken bezoeken: als kind, als jongere, als ouder, als leerkracht of als bibliotheek. Bij elk van deze invalshoeken horen een aantal rubrieken met informatie, tips, lijsten van aangepaste boeken en dergelijke meer. Zeker te raadplegen!
Vorige pagina
