Onderwijs in Vlaanderen. Eerste weblog bij de "Nieuwsbrief Leren" van Lieven Coppens. Deze blog is een getuige van mijn eigen leerproces over het leren. Ter voorbereiding van mijn Nieuwsbrief Leren ben ik immers voortdurend op zoek naar nieuwe informatie die ik probeer te integreren. In die zin kan je deze korte berichten zien als een soort portfolio van mijn zoektocht naar het "Nieuwe Leren". Eerste weblog bij de "Nieuwsbrief Leren" van Lieven Coppens.
13-03-2010
De ongelofelijke jaren
De Amerikaanse professor Carolyn Webster-Stratton heeft verschillende programma's uitgewerkt om de sociale vaardigheden, de zeflbeheersing en het probleemoplossend vermogen van kinderen tot twaalf jaar te versterken en hun probleemgedrag te doen afnemen. Deze programma's, onder de overkoepelende naam The Incredible Years, hebben hetzelfde doel: ouders en leerkrachten helpen om aan kinderen een stevig funcament te geven van sociale, emotionele en academische vaardigheden. Hiermee wil men een groter langetermijndoel bereiken: het verminderen van depressies, schoolmoeheid, middelengebruik, agressie en misdadig gedrag als deze kinderen ouder worden.
Op de gelijknamige website kan je alle informatie over deze programma's vinden. Wat deze website verder buitengewoon interessant maakt is de bibliotheek met talrijke artikels die op het Internet kan doorzocht worden.
Op http://leerproblemen-en-gedragsproblemen.nl vind je heel wat nuttige verwijzingen naar andere websites over leer- en gedragsproblemen. Deze website is een initiatief van de Nederlandse hulpverleningsorganisatie Molendrift. Deze organisatie heeft een jarenlange ervaring op het gebied van leer- en gedragsproblemen. De website biedt een overzicht van websites met kwalitatief goede informatie over leer- en gedragsproblemen. Trouwe lezers van deze blog zullen heel veel van de aangehaalde websites zeker herkennen.
De website van de Vlaamse Tourettevereniging is uitgegroeid tot een zeer informatieve website. Ze heeft zichzelf tot doel gesteld het syndroom van Gilles de la Tourette bekend te maken bij de overheid, artsen, het onderwijs en het grote publiek. Op deze manier wil ze een klimaat scheppen waar men het vanzelfsprekend vindt dat kinderen met het Tourettesyndroom faciliteiten krijgen in het onderwijs.
Onder de rubriek Tourette kun je heel wat algemene informatie over het syndroom terugvinden. Speciaal voor leerkrachten vind je er de brochure Kinderen met het syndroom van Gilles de la Tourettein het onderwijs. Daarnaast vind je in de rubriek Tourette+ informatie over andere stoornissen (bv. ADHD, dwangstoornissen, ...) die samen met het Tourettesyndroom voorkomen. De rubriek Documentatie bevat heel wat verwijzingen naar Nederlandstalige en anderstalige informatie en een overzicht van de eigen publicaties van de vereniging. In de rubriek Getuigenissen wordt het woord gegeven aan kinderen en volwassenen met het syndroom, maar ook ouders van kinderen met Tourette.
Wat er aan Tourette kan gedaan worden, lees je in de rubriek Behandelingen. Je krijgt er een woordje uitleg bij de verschillende mogelijke behandelingswijzen. In het onderdeeltje Omgaan met Tourette krijg je heel wat tips aangereikt om zonder enige vorm van medicatie met het Tourettesyndroom om te gaan. Deze rubriek reikt ook leerkrachten heel wat aanpakmogelijkheden aan.
Een Forum maakt het onderlinge contact mogelijk. Inschrijven is hiervoor wel noodzakelijk. Concrete informatie over de vereniging zelf vind je onder de rubriek Vereniging.
De sociaal-emotionele ontwikkeling in het basisonderwijs
Het nationale expertisecentrum voor leerplanontwikkeling uit Nederland maakte deze databank aan met informatie over het stimuleren van de sociaal-emotionele ontwikkeling bij kinderen in het basisonderwijs. De twee belangrijkste rubrieken van deze website zijn de volgende:
werken aan een positief sociaal emotioneel klimaat: deze rubriek ondersteunt de leerkracht bij het stimuleren van een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling van zijn leerlingen. Thema's die aan bod komen zijn:
zelfvertrouwen en weerbaarheid
gevoelens van zichzelf en anderen
inleven in de ander
waarden en normen
conflictsituaties oplossen
relaties en seksualiteit
omgaan met sociaal-emotionele problemen: deze rubriek geeft de leerkracht praktische hulp bij het omgaan met sociaal-emotionele problemen in de klas. Problemen die aan bod komen zijn:
concentratieproblemen
hyperactiviteit
faalangst
sociale angst en sociaal isolement
depressiviteit
pesten
agressie en geweld
mishandeling en seksueel misbruik
verdriet en rouw
Per thema of probleem is er altijd een informatieve tekst. Daarin wordt uitgelegd waar het over gaat en wat de leerkracht kan doen. Om misverstanden te voorkomen worden alle begrippen uitgelegd of geïllustreerd (deze uitleg of illustratie wordt getoond in een informatievenster bij de woorden die in het roze gemarkeerd zijn. Dit venster kun je lezen door op het icoontje na deze gemarkeerde woorden te klikken). Bij elke tekst wordt er verwezen naar bronnen die de leerkracht kan gebruiken en naar andere onderdelen van de website die er verband mee houden.
Toch mag je de rubriek schoolportretten niet zonder meer overslaan. Je vindt er voorbeelden van een goede praktijk die zeer verrijkend zijn. De rubriek downloads bevat concrete maatregelen (momenteel enkel de afsprakenslang) die van het net kunnen gehaald worden.
Deze website van J.H.Schieving geeft informatie op de maat van ouders over allerlei kinderneurologische aandoeningen. Onder de rubriek Ziektebeelden vind je een index met 22 thema's, waaronder bewegingsstoornissen, ontwikkelingsstoornissen en gedragsstoornissen. Door deze aan te klikken vind je telkens een verdere indeling. Via de rubriek Van A tot en met Z kan je de website rechtstreeks doorzoeken op een bepaald probleem, aandoening, syndroom, enz.
Deze website biedt zeer toegankelijke informatie die onmiddellijk bruikbaar is voor ouders of andere personen die beroepsmatig met een kind met een bepaald probleem in aanraking komen. Elke aandoening wordt op dezelfde manier beschreven in een soort van technische fiche: dezelfde rubrieken komen steeds terug:
een algemene beschrijving
eventuele alternatieve benamingen
de frequentie van voorkomen
de groep kinderen bij wie het voorkomt
de kenmerken en verschijningsvormen
de oorzaken
de diagnose
de behandelingsmogelijkheden
de kans dat broers en zussen dezelfde aandoening hebben
Wie deze informatie wil meenemen wordt verwend: alles is van de website te halen in de vorm van een PDF-document!
Onder de rubriekContact met ouders treffen ouders een forum aan waar ze hun ervaringen kunnen uitwisselen. Ze kunnen trouwens ook terecht in het gastenboek, waar de auteur van deze website zich duidelijk de moeite doet om op bepaalde vragen te reageren.
Anita Verdouw uit Nederland is momenteel een orthotheek op het Internet aan het zetten. Een orthotheek die zowel informatie voor het basis- als het voortgezet onderwijs zal bevatten. Iedereen kan deze orthotheek op trefwoorden doorzoeken. Bij ieder onderwerp is er heel wat informatie te vinden, ingedeeld in de volgende rubrieken:
literatuur: een actueel overzicht van boeken die over het onderwerp gaan, voorzien van een heel korte beschrijving van de inhoud.
artikels: een verzameling van relevante artikels of brochures die op het Internet te raadplegen zijn of bij instellingen of verenigingen besteld kunnen worden.
tijdschriften: verwijzingen naar (thema-)nummers van tijdschriften die over het onderwerp informatie bieden.
materialen: verwijzingen naar allerhande on- en offline materialen met een korte bespreking.
links: verwijzingen naar andere plekken op het Internet met nog meer informatie over het onderwerp.
Deze orthotheek is nog in volle opbouw. Zo zijn enkele rubrieken nog niet aangevuld en moet het deel rond het voortgezet onderwijs nog volledig worden uitgewerkt. Nu al een aanrader voor iedereen die met leerlingenzorg begaan is.
Reflectieboek over het begeleiden van jongeren met gedragsproblemen in het secundair onderwijs
De Koning Boudewijnstichting en de Vlor organiseerden in het schooljaar 2005-2006 een ondersteuningsproject voor scholen uit het buitengewoon secundair onderwijs: Borg de Zorg. Deze scholen vangen immers heel wat leerlingen met gedrags- en emotionele problemen op.
Leerkrachten van een twaalftal pilootscholen, samen met pedagogische begleiders en CLB-medewerkers dachten in vijf sessies na over wat scholen kunnen doen om het leren en de ontwikkeling van jongeren met gedragsproblemen nog beter te ondersteunen. Het resultaat van dit denkwerk werd gebundeld in het boek Leer-kracht, Veer-kracht. Op de website van de Vlor wordt het doel van dit boek zo verwoord:
Het reflectieboek wil de "leer-kracht" van schoolteams helpen vergroten en inspiratie geven waarmee ze hun aanpak van jongeren met gedragsproblemen kunnen verbeteren. Tegelijk wil het boek de schoolteams en de individuele leerkracht meer "veer-kracht" geven om deze jongeren te blijven begeleiden.
Het boek is niet te koop. Het werd in de sector gratis verspreid. Wie interesse heeft, kan het gratis downloaden op http://www.vlor.be/leerkrachtveerkracht. Ook de gebruikte reflectie-instrumenten zijn daar te vinden.
Martine Delfos is een Nederlandse psychologe. In 1997 richtte zij het Psychologisch Instituut voor Consultatie, Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek (PICOWO) op. Ze schreef reeds tientallen boeken en artikels over thema's zoals ontwikkelingspsychologie, angst, autisme, eetstoornissen, gedragsproblemen, gespreksvoering met kinderen en jongeren en dergelijke meer. Op deze website kan je een een mooi aantal teksten van haar hand lezen. Een bezoek meer dan waard.
Ik las in één of ander gebruikersforum dat er iemand op zoek was naar informatie over het opzetten van een orthotheek op school. Dit was voor mij reden genoeg om eens op het Internet op zoek te gaan. Het Nederlandse Kennisnet heeft een dergelijke orthotheek online staan. Je vindt er enerzijds een alfabetische lijst met allemaal verwijzingen naar interessante themasites en anderzijds een pak materialen die je van het net kan binnenhalen. Een bezoekje meer dan waard.
Via de Weblog van Elke Das kwam ik een interessante website op het spoor: You Can Handle Them All.
Op deze website krijg je concrete aanwijzingen hoe je 117 verschillende probleemgedragingen op school en thuis kunt aanpakken. Het interessante is dat alles zoveel mogelijk operationeel vertaald wordt in concreet observeerbaar gedrag, maar toch niet los staat van een theoretische achtergrond. Zo worden de volgende factoren gezien als de primaire oorzaken van probleemgedrag:
aandacht
macht
wraak
zelfvertrouwen
Ik heb alvast heel wat tijd besteed aan het verkennen van deze website.
