Leren en studeren

Het nationale expertisecentrum voor leerplanontwikkeling uit Nederland maakte deze databank aan met informatie over het stimuleren van de sociaal-emotionele ontwikkeling bij kinderen in het basisonderwijs. De twee belangrijkste rubrieken van deze website zijn de volgende:

• werken aaneen positief sociaal emotioneel klimaat: deze rubriek ondersteunt de leerkracht bij het stimuleren van een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling van zijn leerlingen. Thema's die aan bod komen zijn:
  • zelfvertrouwen en weerbaarheid
  • gevoelens van zichzelf en anderen
  • inleven in de ander
  • waarden en normen
  • conflictsituaties oplossen
  • relaties en seksualiteit
• omgaan metsociaal-emotionele problemen: deze rubriek geeft de leerkracht praktische hulp bij het omgaan met sociaal-emotionele problemen in de klas. Problemen die aan bod komen zijn:
  • concentratieproblemen
  • hyperactiviteit
  • faalangst
  • sociale angst en sociaal isolement
  • depressiviteit
  • pesten
  • agressie en geweld
  • mishandeling en seksueel misbruik
  • verdriet en rouw

Per thema of probleem is er altijd een informatieve tekst. Daarin wordt uitgelegd waar het over gaat en wat de leerkracht kan doen. Om misverstanden te voorkomen worden alle begrippen uitgelegd of geïllustreerd (deze uitleg of illustratie wordt getoond in een informatievenster bij de woorden die in het roze gemarkeerd zijn. Dit venster kun je lezen door op het icoontje na deze gemarkeerde woorden te klikken). Bij elke tekst wordt er verwezen naar bronnen die de leerkracht kan gebruiken en naar andere onderdelen van de website die er verband mee houden.

Toch mag je de rubriek schoolportretten niet zonder meer overslaan. Je vindt er voorbeelden van een goede praktijk die zeer verrijkend zijn. De rubriek downloads bevat concrete maatregelen (momenteel enkel de afsprakenslang) die van het net kunnen gehaald worden.

GRIP vzw is een burgerrechtenorganisatie die intussen al een aantal jaren ijvert voor Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap. Op hun website www.gripvzw.be lees je alles over hun werking die steunt op de peilers Sensibiliseren, Studeren en Informeren.

GRIP vzw heeft speciaal voor leerkrachten een afzonderlijke website aangemaakt. Hierop is heel wat informatie samengebracht over inclusief onderwijs, een thema dat met het nieuwe zorgkader van de minister voor onderwijs zeer actueel wordt. Naast deze achtergrondinformatie vind je er ook een visie op de taak van de leerkracht hierbij en een aantal uitgewerkte lespakketten over de inclusie van mensen met een handicap. Deze website kreeg intussen al een EduAward van KlasCement.

Het Nederlandse Ministerie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen stelt al enkele jaren een brochure over dyslexie ter beschikking aan de scholen voor voortgezet (secundair) onderwijs. Deze brochure is zo goed dat ik ze graag opnieuw onder de aandacht breng.

Ze begint met een korte inleiding over het fenomeen dyslexie. Uitgangspunt is de definitie zoals deze door de Stichting Dyslexie Nederland gehanteerd wordt. In deze inleiding wordt verder kort ingegaan op het vroegtijdig onderkennen van leesproblemen, het stellen van de diagnose en de verdere begeleiding van de dyslecticus. Ze eindig met een korte beschouwing over de dyslexieverklaring.

Het tweede deel van de brochure gaat over dyslexie in het voortgezet (secundair) onderwijs, maar bevat heel wat informatie die ook bru!ikbaar is in de derde graad van het lager onderwijs. Volgende thema's komen onder andere aan bod:

• kenmerken van dyslexie
  • problemen met automatiseren
  • moderne vreemde talen
  • verbale vaardigheden
  • exacte vakken
  • zaakvakken
  • natuur- en scheikunde
• mogelijke gevolgen van dyslexie
  • concentratie
  • sociaal-emotionele ontwikkeling
  • taalontwikkeling
  • links/rechts onderscheid
  • tijdgevoel

Al deze aspecten worden aan de hand van concrete uitspraken of ervaringen van dyslectische jongeren toegelicht. Verder wordt er heel duidelijk aangegeven hoe de school de leerling met dyslexie kan helpen.

De Babbelbank werd ontwikkeld door het Regionaal exeprtisenetwerk (West-)Vlaanderen. Het is een gratis praat-en-kijk-pakket voor anderstalige nieuwkomers en taalzwakke kinderen dat als doel heeft de woordenschat uit te breiden.

De woordenschat is georganiseerd rond 3 thema's: school, thuis en ons lichaam. Ze wordt telkens op dezelfde wijze aangeboden:

• tonen: een tekening verduidelijkt een geschreven woord. Er is geen actie nodig van het kind.
• kijken: er wordt een tekening getoond met daaronder 3 verschillende woorden. Het kind moet het juiste woord aanklikken. Een fout antwoord wordt door de computer bij wijze van feedback uitgesproken.
• lezen: er wordt een geschreven woord getoond met daaronder verschillende tekeningen. Het kind moet de juiste tekening aanklikken. Een fout antwoord wordt door de computer bij wijze van feedback uitgesproken.
• luisteren: De computer spreekt een woord uit. Op het scherm staan verschillende tekeningen. Het kind moet de juiste tekening aanklikken. Een fout antwoord wordt bij wijze van feedback uitgesproken.
• praatplaat: op het scherm wordt er een plaat bij het thema getoond. Verschillende elementen van de tekening kunnen aangeklikt worden. Je kunt kiezen tussen woorden en zinnen. Kies je voor woorden, dan wordt het geschreven woord bij het aangeklikte element getoond. Kies je voor zinnen, dan wordt de zin zowel in zijn geschreven vorm getoond als uitgesproken.

 Een zeer bruikbaar instrument!

Prof. Annemie Desoete vestigde mijn aandacht op de website www.therapiespel.be. Deze website was een bachelorproef aan de Gentse Arteveldehogeschool in de richting logopedie en audiologie afstudeerrichting logopedie.

Deze website biedt een voortdurend groeiende inventaris van educatieve software en educatieve spelletjes in verband met lezen, spellen en rekenen die binnen een logopedische therapie - maar dus zeker ook binnen de zorgmomenten op een school - kunnen gebruikt worden. Per programma of spel wordt er naast de praktische gegevens (auteur, uitgever, uitgavejaar, eventuele prijs, website, ...) ook uitgebreid aandacht besteed aan een kwalitatieve beschrijving (foutenregistratie, spraakondersteuning, tempo instelbaar, geven van feedback, mogelijkheid tot zelfcontrole, ...). Elk programma of spel krijgt ook een globale beoordeling mee. Op het moment dat ik dit schrijf, omvat deze website al 808 programma's en spellen.

De website is snel en eenvoudig te doorzoeken: elk programma of spel krijgt immers aan aantal trefwoorden mee. Het aanklikken van een trefwoord heeft dan een lijst met soortgelijke programma's of spellen tot resultaat.

Een aanrader!

Deze website werd samengesteld door de Nederlandse studenten Françoise de Bruin en Jolien Witteveen. Op deze website hebben ze op een zeer toegankelijke manier informatie over faalangst samengebracht. Daarvoor gebruikten ze relevante literatuur.

De informatie is ondergebracht in de volgende categorieën:

• soorten
• oorzaken
• adviezen
• behandeling

Via de rubriek literatuur krijgt men een lijst van de geraadpleegde auteurs en een mogelijkheid om te reageren.

Het bezoeken meer dan waard.

Mieke Van Kerkhove is begeleider zorg van de pedagogische begeleidingsdienst van de stad Gent. Van haar hand is de weblog hoogbegaafdleren.blogspot.com. Je vindt er haar besprekingen van verrijkingsmateriaal voor hoogbegaafde leerlingen. Zowel de gekende als minder gekende materiaal komen aan bod. Dit zijn er alvast enkele:

• Bouwmeester 
• Juan Y Rosa 
• Kien rekenen
• Kwink!
• Rekenmeesters
• Set
• Slim kan lezen
• Sompact
• Taalmeesters
• Taaltoppers 

Deze weblog werd voor het laatst bijgewerkt op 8 mei 2007, maar de inhoud is nog altijd actueel. Uit zeer betrouwbare bron weet ik dat Mieke nog altijd zeer intensief bezig is met het thema hoogbegaafdheid.

Het Steunpunt Gelijke Onderwijskansen is in 2005 ontstaan vanuit de integratie van het Leuvense Steunpunt NT2 (nu het Centrum voor Taal & Onderwijs), het Gentse Steunpunt ICO (nu het Steunpunt Diversiteit & Leren) en het Leuvense Centrum voor Ervaringsgericht Onderwijs. Zij kregen als opdracht om hun krachten te bundelen om het ondersteuningsaanbod voor de Vlaamse GOK-scholen nog coherenter en sterker te maken.

Op de website (die ik in 2005 al een eerste keer besprak op deze weblog) kun je intussen zien wat deze bundeling van krachten heeft opgeleverd. Naast de noodzakelijke achtergrondinformatie over de gelijke onderwijskansen in Vlaanderen (beleid, wetgeving, ...) krijg je een grondig overzicht van het aanbod, gerubriceerd volgens de verschillende onderwijsniveaus (kleuter, lager, secundair, hoger) en het NT2-onderwijs voor volwassenen. Per rubriek krijg je materialen aangereikt zoals lessen, kijkwijzers, evaluatie-instrumenten en dergelijke meer, maar eveneens heel wat niveauspecifieke informatie zoals verwijzingen naar onder meer boeken en artikels, nascholingsmogelijkheden en onderzoeksgegevens. De website is actueler dan ooit. 

De conceptnota Leerzorg van de Vlaamse minister voor onderwijs brengt het inclusief onderwijs heel dichtbij. Kinderen zullen immers veel minder snel en in een kleiner aantal naar het buitengewoon onderwijs verwezen worden. De drempel naar leerzorgniveau III ligt relatief hoog. Ze zullen dan ook moeten opgevangen worden in het reguliere onderwijs.

Scholen moeten zich tijdig afvragen hoe ze tegenover dat inclusief onderwijs staan, wat ze al bereikt hebben en op welke vlakken ze eventueel nog inspanningen moeten doen. Dit is zeer belangrijk omdat inclusief onderwijs een zaak is van het volledige schoolteam en toch heel wat eisen stelt.

Het Nederlandse Seminarium voor Orthopedagogiek heeft een website ontwikkeld waarop scholen voor zichzelf kunnen nagaan hoever ze staan op het vlak van inclusie. Dit door een vragenlijst in te vullen die peilt naar de 7 pijlers van inclusief onderwijs, met name: authentiek leren, authentiek onderwijzen, samenwerken, planmatig werken, flexibel curriculum, toegankelijke ruimten en afgestemde materialen. De vragenlijst die de scholen daarbij helpt, vind je op http://ict.feo.hvu.nl/sim/maken.html. Voor 35 activiteiten die met inclusief onderwijs te maken hebben, moet de school aangeven voor hoeveel procent (0%, 25%, 50%,75% of 100%) ze dit al gerealiseerd heeft.

Wanneer men klaar is, wordt het resultaat berekend. De antwoorden worden geïnterpreteerd in functie van de verschillende inclusiepijlers. Op die manier kan de school niet alleen globaal zien waar ze staat op het vlak van inclusief onderwijs, maar ook uitzoeken waar de werkpunten liggen. De resultaten kunnen ook gebruikt worden als aanleiding om met het hele team een gesprek te voeren rond inclusief onderwijs en het nieuwe leerzorgkader Tegelijkertijd kunnen er noden in verband met de professionalisering van het schoolteam in kaart gebracht worden.

Op deze Nederlandse website kunnen leerlingen en studenten van 12 tot 18 jaar terecht met hun vragen over gezondheid, het eigen lichaam, relaties en seks, piekeren en problemen en genotsmiddelen. De Netdokter beantwoordt deze vragen en houdt ze op deze website bij onder de vijf voornoemde categorieën. De verschillende categorieën worden aangevuld met links naar andere relevante websites of artikels en berichten over de actualiteit.

Deze website is een waardevol initiatief: vragen die jongeren soms moeilijk stellen kunnen hier toch een antwoord krijgen. Ook voor professionele hulpverleners is dit een goede plek om te weten te komen wat er bij de jongeren over bepaalde thema's leeft.