Leren en studeren

Op de website van de Nederlandse begeleidingsdienst voor antroposofische scholen vond ik een drietal vragenlijsten die men door leerkrachten en ouders kan laten invullen als men vermoedt dat er bij een bepaald kind sprake kan zijn van dyslexie. Deze vragenlijsten helpen om snel een aantal concrete en specifieke gegevens over de leerling te verzamelen, en kunnen mits minimale aanpassingen onmiddellijk in de Vlaamse context worden gebruikt. Je vindt ze hier:

• vragenlijst voor de leerkracht basisonderwijs
• vragenlijst voor de ouders van een leerling uit het basisonderwijs
• vragenlijst voor de ouders van een leerling uit het secundair onderwijs

Het Child Development Institute doet onderzoek naar en wil ouders informeren over de verschillende stoornissen die bij kinderen en jongeren kunnen voorkomen. Hun werkdomein kun je voor een deel al aflezen uit de thema's van de informatiegidsen voor ouders die ze tot nu toe hebben opgesteld. Het zijn:

• AD(H)D
• Aspergersyndroom
• Angststoornis
• Autismespectrumstoornis
• Bedwateren
• Bipolaire stoornis
• Communicatiestoornis
• Depressie
• Dyslexie
• Fragiel X syndroom
• Leerstoornis
• Obsessief-Compulsieve stoornis (dwangstoornis)
• Verlegenheid
• Tourette-syndroom

Daarnaast willen ze diezelfde ouders ook informeren over een gezonde psychosociale ontwikkeling bij kinderen en jongeren en deze ook bevorderen. Maar er is meer, veel meer...

Onder de rubriek Development tref je uitgebreide informatie aan over de verschillende ontwikkelingsfasen en  de ontwikkelingsdomeinen maar ook over heel specifieke thema's zoals karakter, de invloed van de plaats in de geboorterij en het belang van spel. De rubriek Parenting gaat dieper in op de verschillende facetten van het ouderschap. Hier komen onder andere thema's aan bod zoals de modelfunctie van ouders, het gebruik van beloning en straf, een goede cimmunicatie tussen ouders en kinderen en het bevorderen van zelfwaarde bij kinderen en jongeren. De rubrieken Psychology en Learning gaan niet alleen dieper in op de verschillende mogelijke stoornissen maar ook op thema's zoals meervoudige intelligentie, hoogbegaafdheid en studiegewoonten. De thema's gezondheid en veiligheid vind je dan weer terug in de rubriek Health/Safety.

Verder vindt je op deze website tal van verwijzingen naar nuttige (onderzoeks)artikels en tal van concrete tips voor ouders.

Voor kinderen met speciale onderwijsnoden is de overgang naar het secundair onderwijs een nog grotere stap dan voor de andere kinderen.  De Nederlandse website www.overgangpovo.nl is in het leven geroepen om scholen, kinderen en hun ouders daarbij te helpen. Geschreven voor de Nederlandse situatie, bevat deze website toch heel wat materiaal die ze voor Vlaanderen ook interessant maakt.

De website is uitgewerkt als een soort draaiboek met nuttige bijlagen, die de leerling al van in groep 7 (het vijfde leerjaar) voorbereidt op de overgang naar het secundair of voortgezet onderwijs. Ze richt zich op verschillende doelgroepen, waaronder de leerlingen met leer- en ontwikkelingsstoornis en de leerlingen die na het vijfde leerjaar (groep 7) de overstap maken naar het beroepssecundair onderwijs omdat ze al één of meerdere jaren in het basisonderwijs hebben overgezeten.

Voor de Vlaamse situatie zijn vooral de rubrieken ADHD, Dyslexie, Hoogbegaafdheid en Autisme interessant. Hierin vindt je concrete teksten met heel specifieke tips en aanbevelingen om de overgang voor deze leerlingen zo vlot mogelijk te laten verlopen. De voorgestelde Kijkwijzer geeft voldoende materiaal en stof tot nadenken, ook voor het Vlaamse onderwijs.

De Stichting Dyslexie Nederland bracht een nieuwe versie uit van haar dyslexiebrochure. Deze brochure werd volledig herzien en aangevuld en vervangt de brochure uit 2004. Deze herziening drong zich op omdat het wetenschappelijk onderzoek nieuwe inzichten heeft opgeleverd die implicaties hebben voor de definiëring van dyslexie, de verschillende diagnosen en de behandeling. Ook het feit dat in Nederland de behandeling van dyslexie vanaf 1 januari 2009 onder bepaalde voorwaarden zal vergoed worden, is daar allerminst vreemd aan.

In een eerste deel neemt de Stichting een standpunt in betreffende de definitie van dyslexie. Ze houdt het bij een beschrijvende definitie, omdat de oorzaken van dyslexie nog lang niet bekend zijn. De definitie luidt als volgt:

Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en/of vlot toepassen van het lezen en/of het spellen op woordniveau.

In het tweede deel worden de drie vormen van diagnose die de Stichting gebruikt nogmaals toegelicht. Het gaat hier over:

• de onderkennende diagnose
• de verklarende diagnose
• de indicerende diagnose

Het derde deel bespreekt de behandeling van dyslexie. Hierin wordt benadrukt dat de directe instructie nog altijd de voorkeur verdient bij de behandeling van dyslexie. De Stichting neemt hierbij geen standpunten in voor of tegen bepaalde methodes. Ze beschrijft daarentegen wel aan welke voorwaarden een effectieve behandeling moet voldoen.

Het laatste deel gaat dieper in op het onderzoeksverslag en doet een voorstel van dyslexieverklaring.

Tom Braams maakte op zijn website een hoekje vrij waar hij het op kinderniveau heeft over dyslexie. Deze informatie kan gebruikt worden om aan een kind uit het lager of secundair onderwijs uit te leggen wat dyslexie eigenlijk is (oorzaak, gevolgen, ...). Het kind zelf kan deze informatie ook gebruiken om een werkstuk te maken over dyslexie of om in een spreekbeurt te verwerken en aan de klasgenoten uit te leggen wat dyslexie nu eigenlijk is. Daarnaast geeft deze website ook heel wat nuttige tips over het leren met dyslexie en over dyscalculie. Kortom: de moeite van het bezoeken meer dan waard.

Het Nederlandse Ministerie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen stelt al enkele jaren een brochure over dyslexie ter beschikking aan de scholen voor voortgezet (secundair) onderwijs. Deze brochure is zo goed dat ik ze graag opnieuw onder de aandacht breng.

Ze begint met een korte inleiding over het fenomeen dyslexie. Uitgangspunt is de definitie zoals deze door de Stichting Dyslexie Nederland gehanteerd wordt. In deze inleiding wordt verder kort ingegaan op het vroegtijdig onderkennen van leesproblemen, het stellen van de diagnose en de verdere begeleiding van de dyslecticus. Ze eindig met een korte beschouwing over de dyslexieverklaring.

Het tweede deel van de brochure gaat over dyslexie in het voortgezet (secundair) onderwijs, maar bevat heel wat informatie die ook bru!ikbaar is in de derde graad van het lager onderwijs. Volgende thema's komen onder andere aan bod:

• kenmerken van dyslexie
  • problemen met automatiseren
  • moderne vreemde talen
  • verbale vaardigheden
  • exacte vakken
  • zaakvakken
  • natuur- en scheikunde
• mogelijke gevolgen van dyslexie
  • concentratie
  • sociaal-emotionele ontwikkeling
  • taalontwikkeling
  • links/rechts onderscheid
  • tijdgevoel

Al deze aspecten worden aan de hand van concrete uitspraken of ervaringen van dyslectische jongeren toegelicht. Verder wordt er heel duidelijk aangegeven hoe de school de leerling met dyslexie kan helpen.

Prof. Annemie Desoete vestigde mijn aandacht op de website www.therapiespel.be. Deze website was een bachelorproef aan de Gentse Arteveldehogeschool in de richting logopedie en audiologie afstudeerrichting logopedie.

Deze website biedt een voortdurend groeiende inventaris van educatieve software en educatieve spelletjes in verband met lezen, spellen en rekenen die binnen een logopedische therapie - maar dus zeker ook binnen de zorgmomenten op een school - kunnen gebruikt worden. Per programma of spel wordt er naast de praktische gegevens (auteur, uitgever, uitgavejaar, eventuele prijs, website, ...) ook uitgebreid aandacht besteed aan een kwalitatieve beschrijving (foutenregistratie, spraakondersteuning, tempo instelbaar, geven van feedback, mogelijkheid tot zelfcontrole, ...). Elk programma of spel krijgt ook een globale beoordeling mee. Op het moment dat ik dit schrijf, omvat deze website al 808 programma's en spellen.

De website is snel en eenvoudig te doorzoeken: elk programma of spel krijgt immers aan aantal trefwoorden mee. Het aanklikken van een trefwoord heeft dan een lijst met soortgelijke programma's of spellen tot resultaat.

Een aanrader!

De website www.handelingswijzer.nl is nog een zeer jonge website. Het is de bedoeling om via deze website handelingswijzers over het omgaan met problemen van allerlei aard uit te wisselen. Momenteel zijn er al een veertiental ter beschikking gesteld:

• ADHD
• Asperger-syndroom
• Autisme
• Cerebrale Parese
• DCD
• Dyscalculie
• Dyslexie
• Epilepsie
• Foetaal Alcohool Syndroom
• Niet Aangeboren Hersenletsel
• NLD
• Spierdystrofie
• Spina bifida
• Syndroom van Gilles de la Tourette

Wie zich inschrijft op deze website (gratis!) kan eigen materiaal en links aanbieden en heeft toegang tot het forum.

Deze website van J.H.Schieving geeft informatie op de maat van ouders over allerlei kinderneurologische aandoeningen. Onder de rubriek Ziektebeelden vind je een index met 22 thema's, waaronder bewegingsstoornissen, ontwikkelingsstoornissen en gedragsstoornissen. Door deze aan te klikken vind je telkens een verdere indeling. Via de rubriek Van A tot en met Z kan je de website rechtstreeks doorzoeken op een bepaald probleem, aandoening, syndroom, enz.

Deze website biedt zeer toegankelijke informatie die onmiddellijk bruikbaar is voor ouders of andere personen die beroepsmatig met een kind met een bepaald probleem in aanraking komen.  Elke aandoening wordt op dezelfde manier beschreven in een soort van technische fiche: dezelfde rubrieken komen steeds terug:

• een algemene beschrijving
• eventuele alternatieve benamingen
• de frequentie van voorkomen
• de groep kinderen bij wie het voorkomt
• de kenmerken en verschijningsvormen
• de oorzaken
• de diagnose
• de behandelingsmogelijkheden
• de kans dat broers en zussen dezelfde aandoening hebben

Wie deze informatie wil meenemen wordt verwend: alles is van de website te halen in de vorm van een PDF-document!

Onder de rubriek Contact met ouders treffen ouders een forum aan waar ze hun ervaringen kunnen uitwisselen. Ze kunnen trouwens ook terecht in het gastenboek, waar de auteur van deze website zich duidelijk de moeite doet om op bepaalde vragen te reageren.

In Nederland ruimen meer en meer openbare bibliotheken extra ruimte in voor kinderen met een leesprobleem. Deze ruimte wordt een makkelijk lezen plein genoemd. Op deze plaats worden de boeken zo gepresenteerd dat de voorkant zichtbaar is. Hierdoor kunnen kinderen met een leesprobleem gemakkelijker, want op zicht, beoordelen of ze een boek leuk vinden en hoeven ze de titel op de rug van het boek niet te lezen. Er is ook heel wat informatie te vinden (boeken, video's, dvd's, cd-roms, ...) die ze kunnen gebruiken bij het voorbereiden van spreekbeurten en maken van werkstukken. Centraal staat ook het leesplezier. Met een makkelijk lezen plein willen de openbare bibliotheken kinderen aan het lezen brengen.

Bij dit initiatief hoort de website http://www.makkelijklezenplein.nl/. Deze kun je vanuit verschillende invalshoeken bezoeken: als kind, als jongere, als ouder, als leerkracht of als bibliotheek. Bij elk van deze invalshoeken horen een aantal rubrieken met informatie, tips, lijsten van aangepaste boeken en dergelijke meer. Zeker te raadplegen!