Leren en studeren

De informatie- en communicatietechnologie is al een tijdje niet meer weg te denken uit het onderwijs. Het begon met het inzetten van multimedia en is intussen geëvolueerd tot elektronische leeromgevingen en -platforms. Op het Internet vond ik enkele filmpjes van een conferentie over dit onderwerp die georganiseerd werd door het Maleisische bedrijf ICTLearning dat zich toelegt op het aanbieden van hoogwaardige educatieve programma's, producten en diensten via ICT. De inhoud boeide me zodanig dat ik de komende weken die filmpjes hier een voor een plaatsen.

De Babbelbank werd ontwikkeld door het Regionaal exeprtisenetwerk (West-)Vlaanderen. Het is een gratis praat-en-kijk-pakket voor anderstalige nieuwkomers en taalzwakke kinderen dat als doel heeft de woordenschat uit te breiden.

De woordenschat is georganiseerd rond 3 thema's: school, thuis en ons lichaam. Ze wordt telkens op dezelfde wijze aangeboden:

• tonen: een tekening verduidelijkt een geschreven woord. Er is geen actie nodig van het kind.
• kijken: er wordt een tekening getoond met daaronder 3 verschillende woorden. Het kind moet het juiste woord aanklikken. Een fout antwoord wordt door de computer bij wijze van feedback uitgesproken.
• lezen: er wordt een geschreven woord getoond met daaronder verschillende tekeningen. Het kind moet de juiste tekening aanklikken. Een fout antwoord wordt door de computer bij wijze van feedback uitgesproken.
• luisteren: De computer spreekt een woord uit. Op het scherm staan verschillende tekeningen. Het kind moet de juiste tekening aanklikken. Een fout antwoord wordt bij wijze van feedback uitgesproken.
• praatplaat: op het scherm wordt er een plaat bij het thema getoond. Verschillende elementen van de tekening kunnen aangeklikt worden. Je kunt kiezen tussen woorden en zinnen. Kies je voor woorden, dan wordt het geschreven woord bij het aangeklikte element getoond. Kies je voor zinnen, dan wordt de zin zowel in zijn geschreven vorm getoond als uitgesproken.

 Een zeer bruikbaar instrument!

Prof. Annemie Desoete vestigde mijn aandacht op de website www.therapiespel.be. Deze website was een bachelorproef aan de Gentse Arteveldehogeschool in de richting logopedie en audiologie afstudeerrichting logopedie.

Deze website biedt een voortdurend groeiende inventaris van educatieve software en educatieve spelletjes in verband met lezen, spellen en rekenen die binnen een logopedische therapie - maar dus zeker ook binnen de zorgmomenten op een school - kunnen gebruikt worden. Per programma of spel wordt er naast de praktische gegevens (auteur, uitgever, uitgavejaar, eventuele prijs, website, ...) ook uitgebreid aandacht besteed aan een kwalitatieve beschrijving (foutenregistratie, spraakondersteuning, tempo instelbaar, geven van feedback, mogelijkheid tot zelfcontrole, ...). Elk programma of spel krijgt ook een globale beoordeling mee. Op het moment dat ik dit schrijf, omvat deze website al 808 programma's en spellen.

De website is snel en eenvoudig te doorzoeken: elk programma of spel krijgt immers aan aantal trefwoorden mee. Het aanklikken van een trefwoord heeft dan een lijst met soortgelijke programma's of spellen tot resultaat.

Een aanrader!

De Nederlandse Wim Bielderman bracht op zijn website een heleboel digitale instructiemiddelen in verband met rekenen samen. Al deze instructiemiddelen kunnen gebruikt worden op het digitale schoolbord om bepaalde rekenvaardigheden uit te leggen. Alles is zeer overzichtelijk geordend in drie categorieën:

• onderbouw (1e graad lager onderwijs)
• middenbouw (2e graad lager onderwijs)
• bovenbouw (3e graad lager onderwijs)

Vanzelfsprekend moet er telkens gecontroleerd worden of deze indeling ook overeenstemd met onze Vlaamse leerplannen, maar dat hadden jullie al begrepen). De programma's zelf zijn alvast methode- en bordonafhankelijk.

Veel van deze middelen zijn gemaakt in het kader van het Primary Framework for literacy and mathematics van het Britse Department for children, schools and families, maar Wim Bielderman blijft ze aanvullen met andere instructieprogrammaatjes die hij van overal bijeensprokkelt. Een absolute aanrader!

Vorig schooljaar werkte ik als gedetacheerde mee aan het project De computer, mijn surfplank bij het leren van Die-'s-lekti-kus vzw. Als eindprodukt van dit project verscheen de werkmap met dezelfde naam. Begin vorige week werd deze door het Vlaamse Departement Onderwijs gratis aan alle scholen, Clb's, lerarenopleidingen, leden van de onderwijsinspectie en de pedagogische begeleiders bezorgd.

De map wil mensen sensibiliseren voor het inzetten van ICT als ondersteuning bij lees-, spelling en structuurproblemen. Men vindt er een 150-tal fiches, gespreid over vijf delen:

Deel 1: Voorwaarden om ICT in te zetten bij de aanpak van leerproblemen op schoolniveau, klasniveau en leerlingniveau.
Deel 2: Materialen en tips om met Word sneller en effectiever te werken in de klas en bij het studeren.
Deel 3: Stappenplannen die je voor elke leerling kan inzetten in de klas om vaardigheden als lezen, spellen en leren extra te ondersteunen.
Deel 4: Extra software die kan ingezet worden om lees-, spelling- en studeerproblemen te compenseren. De stappenplannen hebben aandacht zowel voor de betalende als voor de gratis compenserende software.
Deel 5: Keuzewijzer voor compenserende softwareprogramma’s.

De map kan voor € 35,- aangekocht worden bij Die-'s-lekti-kus vzw. Surf hiervoor naar http://www.letop.be/bestellen/. De fiches zelf kunnen gratis van het Internet gehaald worden via http://www.letop.be/projecten/surfplank/surfplank.asp.

De Nederlandse onderwijsinspectie verzamelde in de periode tussen juli 2003 en december 2006 een aantal voorbeelden van goede praktijk in verband met verschillende thema's. Ze bracht deze samen op de website www.schoolvoorbeelden.nl en illustreerde ze aan de hand van videobeelden, belangrijke documenten en internetverwijzingen. Deze voorbeelden kunnen ook Vlaamse scholen inspireren om een en ander aan te pakken. Een greep uit de thema's

• leren lezen
• techniek in het basisonderwijs
• ict-schoolportretten
• professionaliseren en ict
• nieuwe vormen van leren

Deze website verdient het om grondig bekeken te worden. Wie de moeite doet om ze te verkennen zal zeker geboeid zijn door de video-illustraties maar zeker ook interessante basisteksten vinden.

Nee, dit is geen vergissing van mij. Ik laat dit bericht bewust op mijn beide weblogs verschijnen. De website die ik bespreek hoort immers op de beide plaatsen thuis. ICT op school - belangenbehartiging is de website van de Nederlandse Stichting ICT op school. Deze stichting is verantwoordelijk voor:

- het toerusten en begeleiden van scholen in de keuze van ICT-producten en diensten
- het helder maken van onderwijsvragen op het gebied van leren (vernieuwen) met ict met als doel samenwerking, kennisuitwisseling en -ontwikkeling
- het onderzoek, de analyse en de monitoring van ontwikkelingen in het onderwijsveld in relatie met ICT
- behartiging van collectieve belangen op het gebied van ict en onderwijs

Voor ons, Vlamingen, lijkt dit misschien minder belangrijk, maar deze website geeft ons wel heel wat informatie en bruikbare instrumenten om op de scholen tot een echte visie op ICT te komen. De website bestaat uit zeven hoofdrubrieken: algemeen, samenwerking, kennisrotonde, onderzoek, deskundigheid, software en infrastructuur. Vooral in de rubrieken kennisrotonde, onderzoek en deskundigheid staat er heel wat bruikbare informatie. Zeer interessant zijn de internetprogramma's - waar de ICT-boom er een van is - die scholen helpen zichzelf te bevragen. Verplichte literatuur voor ICT-coördinatoren!

Triangel vzw is het geesteskind van Patrick Keysabyl. Doorheen de jaren behaalde hij veel prijzen voor zijn werk in verband met ICT en onderwijs. Patrick schreef reeds heel wat educatieve programma's voor gebruik in de klas, en geeft regelmatig uiteenzettingen over het aanwenden van ICT in het onderwijs. Op deze website krijg je een volledig overzicht van alles waarmee hij bezig is. Zijn programma's kan je gratis en uitgebreid testen alvorens ze aan te kopen, en zijn gratis Triangeltjes zijn meer dan de moeite waard. Deze website een bezoekje brengen, zou ik zo zeggen!

Op deze blog uit 1993 van Ict-coördinator Patrick Keysabyl kan je verwijzingen vinden naar een aantal interessante websites voor kinderen van de derde kleuterklas tot en met het zesde leerjaar. Bij elke vermelde website staat er een woordje uitleg over het doel en de bruikbaarheid.

Deze blog wordt blijkbaar niet meer bijgehouden want een aantal verwijzingen werken niet meer. Toch de moeite waard.

De Digitale School is een Nederlandse stichting die tot doel heeft alternatieve leerwegen aan te bieden aan leerlingen. Tegelijk wil ze leerkrachten ondersteunen die deze leerwegen willen ontwikkelen en gebruiken. Op de website vind je heel wat concrete materialen, zowel voor het basis- als voor het voortgezet onderwijs. Het materiaal voor het basisonderwijs is gegroepeerd per leerjaar, vanaf groep 1 (tweede kleuterklas) tot groep 8 (zesde leerjaar) met een afzonderlijke categorie voor lichamelijke opvoeding. Voor het voortgezet onderwijs heeft men gekozen voor een indeling per vakgebied. Toch maar eens gaan kijken!