Leren en studeren

Het boerenbedrog van het 'attest dys-problemen' Dag Lieven,
Hierbij stuur ik u de visietekst van CLB GO Brasschaat op de rol van school en CLB bij leerproblemen. Ik denk dat wij erg aansluiten bij jouw visie op attestering. Graag opmerkingen en reacties.
Vriendelijke groeten,
Rudy

CLB GO Brasschaat
Visie op de rol van school en CLB bij leerproblemen
Deze visietekst is uitgewerkt door onze psychologen en door de andere disciplines onderschreven. Naar de concrete toepassing toe vertaalt deze visie zich in aanbevelingen en adviezen m.b.t. Bijzondere Didactische en Pedagogische Maatregelen die in al onze scholen gebruikt worden. Ze vormen volgens ons en volgens de meeste van onze scholen een zinvol alternatief voor de attestering van diverse soorten problemen. We verwijzen ook graag naar onze meldingsfiche, onze Bijzondere Pedagogische en Didactische Maatregelen en onze draaiboekteksten “Begeleiden van leerproblemen” (algeeen draaiboek, deeldraaiboek Concentratieproblemen, deeldraaiboek Begeleiden van secundaire sociaal-emotionele problemen).
Uitgangspunten
Door de evolutie van onder meer wetenschappen, maatschappelijke organisatie en (daaraan gekoppelde) onderwijsnoden, verandert de visie op leerproblemen (en de rol van de diverse leerlingenbegeleiders hierin) voortdurend.
Voor een goed begrip is het belangrijk duidelijk te definiëren wat we onder de gehanteerde begrippen verstaan. Er bestaan verschillende definities, indelingen en interpretaties. Wanneer wij het in ons CLB hebben over leerproblemen, dan gaat het over het geheel van leerstoornissen en leermoeilijkheden. We onderscheiden primaire en secundaire leerproblemen.
Met een primair leerprobleem of een leerstoornis bedoelen we een hardnekkig leerprobleem dat zijn oorsprong vindt in de cognitieve ontwikkeling/ in het leren zelf. We merken een groot verschil tussen de actuele (school)prestaties en de potentiële mogelijkheden die op basis van de chronologische leeftijd, de (ingeschatte) intelligentie en de opleiding mogen worden verwacht.
Binnen de leerstoornissen situeren zich:
· dyslexie (leesstoornis)
· dysorthografie (spellingstoornis)
· dysgrafie (schrijfstoornis)
· dyscalculie (rekenstoornis)
· dyspraxie (stoornis in de bewegingscoördinatie).
We hebben het over een secundair leerprobleem of een leermoeilijkheid wanneer het probleem het gevolg is van andere moeilijkheden, zoals een handicap of ontwikkelingsstoornis, een emotioneel en/of gedragsprobleem, inadequaat onderwijs of problemen in de omgeving van het kind.
De kenmerken van zowel leerstoornissen als leermoeilijkheden kunnen zich echter op diverse terreinen manifesteren (cognitief, sociaal, emotioneel,...). Wat de aard of de ernst ervan ook is, elk (leer)probleem rechtvaardigt bijzondere pedagogische maatregelen. De school moet leerproblemen (h)erkennen, analyseren en eventueel signaleren (al of niet via een signaallijst). Het CLB kan daarna via geëigende technieken de nodige bijzondere pedagogische maatregelen aanbevelen/adviseren. Op basis daarvan kan de school (eventueel met ondersteuning van het CLB) een individueel handelingsplan opmaken.
Een individueel handelingsplan is een ~op maat van de specifieke pedagogische behoeften van de leerling~ gesystematiseerde planning van de wijze waarop (stap voor stap) welomschreven pedagogische doelen bereikt kunnen worden, met aanduiding van wie verantwoordelijk is voor (welk deel van) de uitvoering, aan welke criteria (op welke termijn) voldaan moet worden en op welke wijze er zal geëvalueerd worden.
Vanuit onze visie op zorgverbreding heeft de school een eerstelijnsrol m.b.t. het ondersteunen van leerlingen met leerproblemen (een leerlingvolgsysteem kan daarbij een hulp zijn, zowel naar signalering, als naar differentiering en probleemaanpak).
Als de draaglast die het probleem van de leerling meebrengt de draagkracht van de school benadert, wordt ~via de meldingsfiche~een probleem tijdig aan het CLB-team gemeld.
Het CLB-team volgt dan het stappenplan, zoals uitgewerkt in het draaiboek “Begeleiding van leerproblemen”.
Concrete aanpak
Het CLB streeft voldoende deskundigheid na om:
1. een probleemanalyse te maken.
Het CLB-team houdt hierbij rekening met:
· het technisch kunnen (en de orthodidactische aspecten) zoals door de school aangegeven
· observaties van verwoordingen en handelingen bij uit te voeren opdrachten (o.a. in testsituaties)
· de motivatie van de leerling, diens vatbaarheid voor succeservaringen en bereidwilligheid tot het onder controle krijgen van het probleem
· de subjectieve beleving van het probleem door de leerling en diens ouders met bijzondere aandacht voor gevoelens en emotionele aspecten en voor sociale context-componenten.
2. leerproblemen te diagnosticeren en de resultaten van een differentiële diagnose eventueel te attesteren.
Vraag is evenwel of dit wel de aangewezen weg is, of het CLB hiervoor (decretaal) de best aangewezen instantie is en daarvoor over de nodige menskracht beschikt. Indien attestering noodzakelijk is, blijft het enige alternatief momenteel een doorverwijzing naar externe deskundigen (privé of in diensten). Dit vergt van de ouders van deze leerlingen ernstige financiële inspanningen en is daardoor voor heel wat mensen een struikelblok. Bovendien zijn er ellenlange wachtlijsten. Vooraleer een attest afgeleverd wordt, verloopt er in de praktijk vaak een jaar of meer.
Naarmate er meer bekend wordt over diverse problemen en stoornissen, zullen er steeds meer resoluties komen i.f.v. specifieke hulpverlening waarvoor een attest noodzakelijk is (cf. dyslexie, ADHD, Autismespectrum,...). Dit kan de problematiek rond de attestering alleen maar vergroten.
De school heeft de opdracht rekening te houden met de eigenheid van jongeren en alle jongeren maximale ontplooiingskansen te bieden. Of de problematiek al of niet benoemd wordt met een label of een attest, is derhalve ondergeschikt.
3. tips en aanbevelingen te geven aan leerkrachten en ouders, m.b.t. de specifieke aanpak van dat individuele kind.
Niet elk kind wordt geholpen door een uniforme reeks maatregelen en ook niet alle maatregelen kunnen overal en tegelijkertijd aangewend worden. Het CLB kan ~in collegiale consultatie met de leerkrachten~ die maatregelen aanbevelen die voor het betrokken kind vermoedelijk het meest behulpzaam zijn:
b.v. aanpassen van werktempo (bij specifieke lees-, schrijf-, rekentaken), vooraf voorbereidingstijd geven, hulp van een klasgenoot toelaten, bij schriftelijke taken de opdracht ook mondeling voorlezen, scheppen van een rustige omgeving en werksfeer, gebruik van audiocassettes, afzonderlijk scoren voor spelling en inhoud van het antwoord, meer tijd geven bij taken en proefwerken, geruststellen bij onzekerheid, extra aanmoedigen, nalezen en verbeteren van schriftelijke taken, doorgaan met een volgend AVI-leesniveau ook al is het vorige niet bereikt, ...
In ons CLB zijn wij de mening toegedaan dat het aanbevelen/adviseren van bijzondere pedagogische maatregelen en tips voor een specifieke leerling, op basis waarvan een individueel handelingsplan kan opgesteld worden, veel zinvoller is dan een attestering waarin een specifieke diagnose (eventueel gekoppeld aan algemene aanbevelingen) wordt gesteld.
In onze concrete aanpak werken wij momenteel met meldingsfiches waarop de school de reeds gezette stappen vermeldt, met stappenplannen uit onze draaiboekteksten en met onze Bijzondere Didactische en Pedagogische Maatregelen die wij verder trachten te optimaliseren. Via collegiale consultatie ondersteunen wij de leerkrachten opdat zij aan alle jongeren maximale ontplooiingskansen zouden kunnen bieden.
Vanuit de visie zoals die verwerkt is in de tekst “Maatwerk in samenspraak; Een vernieuwd beleid voor het onderwijs aan leerlingen met speciale onderwijsbehoeften” zal in de toekomst ongetwijfeld de rol van school en CLB bij leerproblemen een duidelijke (aangepaste) invulling moeten krijgen. Wij sluiten onze visie over leerproblemen dan ook graag af met een citaat uit deze tekst:
“Het CLB behoudt een specifieke taak als coördinerende instantie en staat mee in voor het vastleggen van de onderwijsbehoeften van leerlingen met speciale noden. Het huidige verantwoordingsprotocol moet evolueren van een legitimering van een verwijzing, naar een document waarin, uitgaande van de beginsituatie en de beschrijving van de reeds ondernomen begeleidingsinterventies, een basis voor handelingsplanning wordt gelegd die uitgebouwd kan worden samen met het schoolteam. Dit veronderstelt dat de aanpak van kinderen met leerproblemen verloopt volgens een stappenplan, vertrekkende bij de klasleerkracht, over een teamgerichte werking binnen de school naar de uitbouw van een aanpak ondersteund vanuit externe begeleiding.”

Gepost door: Rudy Fransen | 2006.06.19